531. Όσα πρέπει να ξέρετε για τις τραπεζικές καταθέσεις

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Τι είναι τραπεζική κατάθεση; Δάνειο του καταθέτη προς την τράπεζα. Η τράπεζα δανείζεται από τους καταθέτες και δανείζει τους δανειολήπτες (ιδιώτες και επιχειρήσεις), αφού προηγουμένως ελέγξει την φερεγγυότητά τους, όπως θα έκανε κάθε σώφρων δανειστής. Μια στιγμή! Δανειστής είπαμε; Μα και ο καταθέτης είναι δανειστής. Και ως σώφρων δανειστής οφείλει να ελέγξει την φερεγγυότητα του δανειολήπτη του, δηλαδή της τράπεζας. Στην πραγματικότητα το κάνει, ή μήπως καταθέτει τα λεφτά του σε όποια τράπεζα του δώσει το υψηλότερο επιτόκιο; Η πάλαι ποτέ Τράπεζα Κρήτης, επί Κοσκωτά, έδινε τρελά επιτόκια για να προσελκύσει καταθέσεις ενώ, σύμφωνα με φήμες, για μεγάλα ποσά χάριζε και αυτοκίνητα! Μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου, φυσικά κατέρρευσε. 

Από μεγάλο Έλληνα πλοιοκτήτη, δανειακό πελάτη μου στην αμερικάνικη τράπεζα που ήμουν τότε διευθυντής, ζητούσα κάθε χρόνο οικονομικά στοιχεία για να βεβαιωθώ ότι συνεχίζει να είναι φερέγγυος. Όμως και εκείνος ζητούσε τον ετήσιο ισολογισμό της τράπεζας. Γιατί; Μα εκτός από δανειολήπτης ήταν παράλληλα και καταθέτης  της. Ήθελε, δικαίως, να  βεβαιωθεί ότι η τράπεζα παρέμενε ισχυρή για να της εμπιστεύεται τις καταθέσεις του. 

Για την ιστορία, ενώ η τιμή της μετοχής της συγκεκριμένης τράπεζας-κολοσσού, κάποτε ξεπερνούσε τα $70, μετά την φούσκα των ακινήτων που έσκασε στην Αμερική καταβαραθρώθηκε στο $1 έτοιμη να πτωχεύσει. Αυτό δείχνει ότι η φερεγγυότητα των τραπεζών (όπως και κάθε οργανισμού ή χώρας) μπορεί να τεθεί σε αμφισβήτηση ανάλογα με προβλεπτές ή απρόβλεπτες εξελίξεις.     

Συμβουλή: Πριν δανείσετε μια τράπεζα καταθέτοντας σε αυτήν τα χρήματά σας ελέγξετε τη φερεγγυότητά της. Πώς; Πολύ εύκολα. Έχουν φροντίσει για αυτό οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης (Standard & Poors,  Moody's, Fitch) οι οποίοι, αφού εξετάσουν ενδελεχώς τα οικονομικά στοιχεία και τις προοπτικές της κάθε τράπεζας (μεγάλης εταιρίας, οργανισμού, χώρας,) την βαθμολογούν με συγκεκριμένους κωδικούς (π.χ. ΑΑΑ, ΑΑ+, ΒΒ-, Caa1) που  καλύπτουν όλη την γκάμα, από άριστα μέχρι "σκουπίδια". (Για τους οίκους αξιολόγησης θα μιλήσουμε εκτενέστερα σε επόμενο άρθρο). Η βαθμολόγηση (rating) δημοσιεύεται στα ΜΜΕ και το διαδίκτυο. Αν ρωτήσετε τον υπάλληλο θα σας πει την βαθμολόγηση της τράπεζάς του και την συγκρίνετε με εκείνη των άλλων τραπεζών. Αν αυτή την απλή κίνηση έκαναν όσοι μετέφεραν σε κυπριακές τράπεζες τις καταθέσεις τους, για μεγαλύτερη ασφάλεια, στην αρχή τη οικονομικής κρίσης, θα διαπίστωναν το λάθος τους.        

Μα, θα ρωτήσετε, δεν είναι οι τραπεζικές καταθέσεις εγγυημένες από το κράτος; Τι με νοιάζει η βαθμολογία τους από τους διεθνείς οίκους, που  στο κάτω-κάτω κάνουν και λάθη; Ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά. 

Τα δεδομένα είναι τα εξής: 
•  Οι εγγυήσεις καλύπτουν ένα ορισμένο ποσόν και όχι ολόκληρο: 100.000 ευρώ ανά καταθέτη για το σύνολο των λογαριασμών του ανά τράπεζα.
•  Η παρεχόμενη εγγύηση είναι τόσο ισχυρή όσο οικονομικά ισχυρός είναι ο εγγυητής. Το ελληνικό δημόσιο εν προκειμένω, το οποίο πριν από λίγα χρόνια άφησε απλήρωτους τους συμπολίτες μας που το εμπιστεύτηκαν αγοράζοντας ομόλογά του.
• Το ρίσκο που παίρνει ο καταθέτης είναι τριπλό: (α) η φερεγγυότητα του πρωτοφειλέτη, δηλαδή της τράπεζας, ελληνικής ή ξένης που λειτουργεί στην Ελλάδα. (β) η φερεγγυότητα του εγγυητή, που αναφέραμε προηγουμένως, στη περίπτωση που εκείνη πτωχεύσει ή αδυνατεί να πληρώσει, και (γ) κι αν ακόμη οι δύο πρώτοι είναι οικονομικά φερέγγυοι υπάρχει ο κίνδυνος, έστω θεωρητικά, πολεμικής σύρραξης, πολιτικής αστάθειας κλπ (sovereign risk). Σε αυτόν τον κίνδυνο υπόκεινται οι καταθέσεις και των υποκαταστημάτων ξένων τραπεζών που λειτουργούν στην Ελλάδα,  δηλαδή, η μητρική τράπεζα δεν εγγυάται τις καταθέσεις αυτές. 
Πώς μπορούμε να αποφύγουμε αυτούς τους κινδύνους; Με τρεις ουσιαστικές κινήσεις: 
• Προσεκτική επιλογή της τράπεζας. Πέρασε ο καιρός της ανεμελιάς, τότε που θεωρούσαμε ότι οι καταθέσεις μας είναι  εγγυημένες βρέξει-χιονίσει. Προσοχή, το υψηλότερο επιτόκιο καταθέσεων σε σύγκριση με εκείνο των άλλων τραπεζών μπορεί να κρύβει κάποιο πρόβλημα ρευστότητας ή αδυναμίας. Η φερεγγυότητα μιας τράπεζας δεν είναι τα επιβλητικά κτίρια, τα πολυτελή γραφεία, ο αριθμός των υποκαταστημάτων και οι μελιστάλαχτοι υπάλληλοι. Είναι αυτό που δείχνει η βαθμολόγηση των διεθνών οίκων. Παρά τα λάθη που μπορεί να κάνουν (και έχουν πράγματι κάνει) είναι το πιο αξιόπιστο σύστημα που έχουμε διαθέσιμο αυτή την στιγμή. 
•  Διάσπαση των καταθέσεων σε περισσότερες τράπεζες ώστε να καλύψουμε ολόκληρο το ποσό από την εγγύηση του ελληνικού δημοσίου, η φερεγγυότητα του οποίου εγείρει ερωτηματικά αλλά είναι καλλίτερη από το τίποτε. 
•  Σώφρονα επιλογή των πολιτικών μας ταγών με ορθολογιστικά κριτήρια προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα πολιτικής αστάθειας.   

Η τράπεζα δεν κρατά τις καταθέσεις μας στο χρηματοφυλάκιό της  αλλά τις επενδύει δανείζοντας:
• τους πελάτες της (εταιρείες και ιδιώτες) 
• άλλες τράπεζες που έχουν ανάγκες ρευστότητας κα βγαίνουν για αυτό τον λόγο στην διατραπεζική αγορά. Ναι, σωστά μαντέψατε, εξετάζει προηγουμένως την φερεγγυότητα της άλλης τράπεζας λαμβάνοντας υπόψη την βαθμολόγηση των διεθνών οίκων αξιολόγησης προκειμένου να αποφασίσει την διάρκεια, το ύψος και τους όρους της δανειοδότησης 
• την κεντρική τράπεζα της χώρας στην οποία λειτουργεί, εδώ η Τράπεζα της Ελλάδος. 

Η τράπεζα όμως φροντίζει να έχει διαθέσιμο ένα ελάχιστο ποσό για να καλύπτει τις καθημερινές ανάγκες της σε ρευστότητα, δηλαδή τις συνήθεις αναλήψεις των καταθετών της. Αν όμως κάποια στιγμή όλοι οι καταθέτες της και ζητήσουν να αποσύρουν το σύνολο των καταθέσεών τους η τράπεζα αδυνατεί να τους ικανοποιήσει. 
Πότε θα συμβεί αυτό; Σε συνθήκες πανικού που προέρχεται είτε από πραγματικά αίτια είτε από απλές φήμες. Σε μια τέτοια περίπτωση θα επηρεαστεί ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα το οποίο θα καταρρεύσει. Τότε οι τράπεζες κλείνουν προληπτικά για λίγες ημέρες, προκειμένου να καταλαγιάσει ο πανικός, επιτρέποντας καθημερινές αναλήψεις μικροποσών από τα ΑΤΜ, όπως έγινε στην Κύπρο, στην οικονομική κρίση.  Είναι γνωστό ότι και στην Ελλάδα, προκειμένου να μην υπάρξει η παραμικρή υπόνοια ότι οι τράπεζες αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας και σπεύσουν όλοι στα ταμεία ζητώντας πίσω τις καταθέσεις τους, η Ευρωπαϊκή Ένωση, ενεργώντας προληπτικά, εφοδίασε αφειδώς με δισεκατομμύρια ευρώ τις ελληνικές τράπεζες με αλλεπάλληλες αεροπορικές χρηματαποστολές.

Στο όχι μακρινό παρελθόν, όλες οι τράπεζες στη Ελλάδα δέχονταν αρκετά μεγάλα ποσά για κατάθεση σε χαρτονόμισμα, χωρίς να ρωτούν την προέλευσή τους, πράγμα που διευκόλυνε το ξέπλυμα χρήματος. Όμως τα πράγματα άλλαξαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πάνω από ένα ορισμένο ποσόν, η τράπεζα όχι μόνο ερωτά την προέλευσή του αλλά ο υπάλληλος υποχρεώνεται να αναφέρει οποιαδήποτε ύποπτη συναλλαγή σε συγκεκριμένο στέλεχος της τράπεζας που την διερευνά περαιτέρω.  Όποιος φυλάει λεφτά στο σπίτι και θέλει να τα καταθέσει στη τράπεζα ίσως κληθεί να δώσει εξηγήσεις.  Όμως για τους κινδύνους που διατρέχουμε κρατώντας λεφτά "στο στρώμα" θα μιλήσουμε στο επόμενό μας άρθρο.   

(Από την στήλη μου Εμπειρικές Συμβουλές Αυτοβελτίωσης στο e-περιοδικό Flow Magazine:

http://www.flowmagazine.gr/article/view/osa_prepei_na_kserete_gia_tis_trapezikes_katatheseis/category/quality_of_life)

530. Ρόλος επιστημών

Πιστεύω ότι, σε τελευταία ανάλυση, ο ρόλος των επιστημών είναι η βοήθεια προς τον άνθρωπο να βρίσκει το στίγμα του στον συμπαντικό χωροχρόνο. 

Δηλαδή, η ιστορία τον τοποθετεί στον χρόνο (τι συνέβη πριν από αυτόν), η αστρονομία στο διάστημα (η θέση της γης και η δική του στο σύμπαν), η βιολογία στον χώρο των εμβίων, η ανθρωπολογία στη εξέλιξή του μέχρι τον homo sapiens, η φιλοσοφία στην σφαίρα των ιδεών, τα φυσικομαθηματικά στην θέση του ως προς τους νόμους του σύμπαντος, η χημεία στα συστατικά και τις αντιδράσεις του σώματός του και της γύρω ύλης, η θεολογία στη σχέση του με το επέκεινα, η οικονομία στις δοσοληψίες του μες τον υπόλοιπο κόσμο, η ψυχολογία την θέση του με το εγώ του, κλπ.    

Το στίγμα ενός σημείου σε δισδιάστατη επιφάνεια καθορίζεται από δύο μόνο συντεταγμένες, στον χώρο από τρεις ενώ το στίγμα ενός ανθρώπου χρειάζεται πολλές για να προσδιορισθεί. 

(Εικονίζεται το έργο μου "Αναδυόμενη Αφροδίτη" από τη συλλογή "Κοχύλια")

529. Οι βλαβερές συνέπειες της...απληστίας

Νομίζουμε πως η απληστία είναι κάτι που αφορά πάντα τους άλλους και όχι εμάς. Λάθος. Αφορά και εμάς σε μεγάλο βαθμό. Στο βιβλίο μου "Αντίο, Άγχος", εξηγώ ότι ευτυχία είναι κατάσταση όπου η πραγματικότητα συμπίπτει με τις επιθυμίες μας. Επομένως, η απληστία, που διογκώνει τις επιθυμίες μας, είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της ευτυχίας. Περιλαμβάνεται στα επτά Θανάσιμα Αμαρτήματα και είναι η ρίζα όλων των υπόλοιπων.

Αρκετά όμως με την θεωρία, ας πάμε στην πράξη. Τυπική περίπτωση απληστίας είναι "το σύνδρομο του χαρτοπαίχτη". Όταν κερδίζει συνεχίζει το παιχνίδι για να κερδίσει κι άλλα. Όταν χάνει πάλι συνεχίζει για να ρεφάρει. Όσο πιο πολλά χάνει τόσο πιο απρόθυμος είναι να εγκαταλείψει το παιχνίδι. Τελικά είναι πάντα χαμένος.

Την συμπεριφορά του χαρτοπαίχτη είχαν όσοι  μπήκαν στο χρηματιστήριο στην χρυσή εποχή του, πριν από κάποια χρόνια. Κέρδιζαν μεγάλα ποσά και δεν πουλούσαν επειδή ήθελαν να κερδίσουν περισσότερο. Όσο πιο πολύ κέρδιζαν τόσο πιο απρόθυμοι γίνονταν να πουλήσουν και να φύγουν επειδή ήθελαν ακόμη μεγαλύτερα κέρδη. Ώσπου η φούσκα έσκασε και τα κέρδη έγιναν μεγάλες ζημιές. Και πάλι όμως δεν πουλούσαν ελπίζοντας σε νέα άνοδο τιμών που δεν ήλθε ποτέ. Έτσι χάθηκαν αποταμιεύσεις μιας ζωής και εφάπαξ, οικόπεδα και σπίτια που πουλήθηκαν για να αγοραστούν μετοχές.  

Άλλο παράδειγμα. Πριν από χρόνια, πολλοί πλοιοκτήτες, για να αποφύγουν το  υψηλό επιτόκιο δολαρίου (20%) μετέτρεπαν τα δάνειά τους σε άλλα νομίσματα, όπως το ιαπωνικό γιέν. Αναπόφευκτα όμως έπαιρναν συναλλαγματικό κίνδυνο, αφού οι ναύλοι είναι σε δολάρια και τα τοκοχρεολύσια σε γιεν. Στο επόμενο διάστημα η αλλαγή της ισοτιμίας  τους ευνόησε. Δεν μετέτρεψαν όμως το δάνειο ξανά σε δολάρια επειδή ήθελαν να κερδίσουν κι άλλο. Στη συνέχει η ισοτιμία γύρισε εναντίον τους και το υπόλοιπο του δανείου μεταφρασμένο σε δολάρια φούσκωσε. Ούτε και τότε μετέτρεψαν το δάνειο σε δολάρια για να σταματήσουν την ζημιά. Περίμεναν μάταια μια νέα αλλαγή της ισοτιμίας υπέρ τους για να την μειώσουν.

Υπάρχει τρόπος για να αποφύγει κανείς το "σύνδρομο του χαρτοπαίχτη"; Ναι, είναι αυτός που εφαρμόζουν οι επαγγελματίες επενδυτές: καθορίζουν εκ των προτέρων στόχους-όρια για κέρδος και ζημιά.  Αν κερδίζουν π.χ. 20% ή χάνουν 10% φεύγουν. Δεν περιμένουν ούτε για να αυξήσουν το  κέρδος ούτε για να μειώσουν την ζημιά. Το πρόβλημα είναι ότι ο πολύς κόσμος ενώ αναγνωρίζει την ορθότητα αυτού του κανόνα δεν τον εφαρμόζει. Αιτία; Μαντέψτε την! 

Όμως η απληστία μάς ακολουθεί και στην καθημερινή ζωή. Παράδειγμα, η ηλικία. Αντί να χαιρόμαστε για τα χρόνια που έχουμε ζήσει και εξακολουθούμε να ζούμε ενώ άλλοι πέθαναν νεότεροι, μελαγχολούμε την ημέρα των γενεθλίων μας επειδή δεν είμαστε πια νέοι. Και δυστυχούμε αφού η πραγματικότητα (η ηλικία μας)  δεν συμπίπτει με την επιθυμία μας (να είμαστε νέοι). Επιθυμία που δεν θα εκπληρωθεί ποτέ εκτός κι αν έχουμε την «τύχη» του Δρος Φάουστ...

Οι εφημερίδες συχνά αναφέρουν απάτες επιτήδειων που αποσπούν χρήματα από τα θύματά τους με την υπόσχεση μεγάλων κερδών. Διαβάζω σήμερα: "Μια 57χρονη εξαπάτησε δέκα άτομα και τους απόσπασε 259.000 ευρώ για να τα επενδύσει σε μετοχές τράπεζας, ισχυριζόμενη πως είχε "εσωτερική πληροφόρηση" από υψηλόβαθμα διοικητικά στελέχη της για άνοδο της τιμής τους".

Θύματα της απληστίας έπεσαν κάποιοι με την γνωστή "Νιγηριανή απάτη": Λάμβαναν email από κάποιον υποτιθέμενο αξιωματούχο στην Νιγηρίας που τους πληροφορούσε ότι τον επέλεξε (!) για να τον βοηθήσει να εξάγει παράνομα από την χώρα του μερικά εκατομμύρια δολάρια που είχε εισπράξει από μίζες. Τους ζητούσε τον αριθμό του τραπεζικού λογαριασμού τους για να τους τα εμβάσει. Θα κρατούσαν τα μισά (!)  και τα υπόλοιπα, θα τα έστελναν σε λογαριασμό του 'Νιγηριανού" που θα του υποδείκνυε. Αποτέλεσμα; Τα θύματα έχαναν όλα τα χρήματα που είχαν στο λογαριασμό τους. Θύματα απληστίας και οι μετέχοντες στα γνωστά "αεροπλανάκια" ή "πυραμίδες" που εισέπρατταν αρχικά μεγάλα κέρδη πριν χάσουν όλα τα λεφτά τους. 

Τι είναι αυτό που μετατρέπει έξυπνους ανθρώπους σε αφελή θύματα απατεώνων και βλέπουν το τυράκι αλλά όχι την φάκα; Τώρα ξέρεις...   

(Από την στήλη μου "Εμπειρικές συμβουλές αυτοβελτίωσης" στο e-περιοδικό Flow Magazine":

http://www.flowmagazine.gr/article/view/oi_vlaveres_sunepeies_tis_aplistias)

                                                                               

528. Η ιδανική ηλικία

Αν ρωτήσεις κάποιον ποια είναι η καλλίτερη ηλικία της ζωής του, είναι βέβαιον ότι η απάντησή του θα αναφέρεται σε μια παρελθούσα ηλικία π.χ. "όταν ήμουν είκοσι χρονών".  

Επειδή όμως, ως γνωστόν, ο χρόνος δεν γυρίζει πίσω, η απάντηση αυτή είναι καθαρά θεωρητική. Έχει ακριβώς τον ίδιο βαθμό ουτοπίας και την ίδια αξία με το να έλεγες "θα ήθελα να ήμουν ο πλουσιότερος και ομορφότερος άνθρωπος του κόσμου  και επί πλέον αθάνατος". 

Αν θελήσουμε να επιστρέψουμε στην πραγματικότητα και να βρούμε μια απάντηση που να έχει πρακτικό αντίκρισμα, έχουμε δύο ενδεχόμενα: το ένα  να πει "η τωρινή μου ηλικία" και το άλλο  μια μελλοντική ηλικία του, "μετά από χ χρόνια". 

Κανείς όμως λογικός άνθρωπος δεν θα θεωρούσε καλλίτερη μιαν ηλικία μεγαλύτερη από αυτή που έχει. Μια μελλοντική ηλικία υστερεί έναντι της τρέχουσας αφού δεν είναι εξασφαλισμένη (καμιά εγγύηση ότι θα ζει ως τότε), χώρια η φυσική φθορά του σώματος με συνέπειες στην εμφάνιση και στην υγεία. Αντίθετα, δεν υπάρχει κανένας λόγος για τον οποίο η τρέχουσα ηλικία να υστερεί έναντι μιας μελλοντικής. 

Αναγκαστικά οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι η απάντηση στο αρχικό μας ερώτημα είναι ότι η τρέχουσα ηλικία μας είναι η ιδανική. Αυτή η απάντηση έχει ένα ακόμη τεράστιο πλεονέκτημα: η τρέχουσα ηλικία  είναι κυλιόμενη σε όλη την διάρκεια της ζωής μας: πάντα θα έχουμε μια τρέχουσα ηλικία ακόμη κι αν είμαστε 100 χρονών. Επομένως, πάντα θα ζούμε στην ιδανική μας ηλικία.

Την ημέρα των γενεθλίων μας λοιπόν δεν έχουμε κανένα λόγο να μελαγχολούμε επειδή γεράσαμε έναν ακόμη χρόνο. Σύμφωνα με το σκεπτικό που αναπτύξαμε, κάθε επέτειος της γέννησής μας είναι τόσο ευτυχής όσο ευτυχής θα είναι κάθε μία από όλες τις μελλοντικές επετείους.

Ύστερα από όλα αυτά, έχετε κάθε δικαίωμα να πάτε στον καθρέφτη και να το γιορτάσετε, χαρίζοντας στον εαυτό σας ένα διάπλατο χαμόγελο...   

527. Θρησκευτικό έγκλημα

Διαβάζω: "ΔΟΥΒΛΙΝΟ. Τη διαμάχη για το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση ήλθε να αναζωπυρώσει, με τον χειρότερο τρόπο, ο θάνατος, σε ιρλανδικό νοσοκομείο, της Ινδής οδοντιάτρου, Σαβίτα Χαλαπανάβαρ, 31 ετών, στην οποία δεν επετράπη η διακοπή της εγκυμοσύνης, με αποτέλεσμα να πεθάνει. Ο σύζυγός της, Πραβίν Χαλαπανάβαρ, δήλωσε στο BBC ότι οι γιατροί στο νοσοκομείο Γκάλγουεϊ αρνήθηκαν να δεχτούν το αίτημα της γυναίκας για άμβλωση, τονίζοντάς του ότι η Ιρλανδία είναι «μια καθολική χώρα». Η Ινδή είχε ζητήσει επανειλημμένως την ιατρική παρέμβαση, καθώς υπέφερε από ισχυρούς πόνους, παρότι αρχικά η εγκυμοσύνη της, την οποία επιθυμούσε, εξελισσόταν ομαλά. Η αυτοψία, δύο ημέρες μετά τον θάνατό της, έδειξε ότι πέθανε από σηψαιμία".

Ένα ακόμη έγκλημα στο όνομα της θρησκείας. Κι ύστερα, λένε πως ο μεσαίωνας τελείωσε τον 15ο αιώνα...

(Εικονίζεται το έργο του γλύπτη Ron Mueck "Έγκυος γυναίκα" ύψους 2,5 μέτρων, που ανήκει στη συλλογή της National Gallery της Αυστραλίας) 

526. Αποχωρώντας από τον εργοδότη σου

Όπως έχουμε επισημάνει και στο άρθρο μας με τίτλο  "Τι κερδίζω και τι χάνω αν αλλάξω εργοδότη;" ενώ οι Γιαπωνέζοι "παντρεύονται" την εταιρεία στην οποία ξεκίνησαν την καριέρα τους και συνταξιοδοτούνται από αυτήν, στον δυτικό κόσμο ισχύει ο αντίστροφος κανόνας. Ο καθένας μας στην καριέρα του, για διάφορους λόγους, αλλάζει εργοδότες. Μάλιστα, οι προβλέψεις είναι ότι εξ αιτίας της ταχείας αλλαγής που γίνεται παγκοσμίως στην τεχνολογία, οι νέοι που τώρα αρχίζουν θα αναγκαστούν εκ των πραγμάτων, στην πορεία της καριέρας τους, να αλλάξουν αρκετές φορές όχι μόνο εργοδότη αλλά και επάγγελμα.

Είναι αναμενόμενο και ίσως αναπόφευκτο, κατά την διάρκεια της εργασίας σου σε ένα εργοδότη, να σου δημιουργηθούν αρνητικά αισθήματα απέναντί του, δικαιολογημένα ή αδικαιολόγητα: μη προαγωγή ή αύξηση που πίστευες ότι δικαιούσαι, περιορισμός αρμοδιοτήτων, υποσκελισμός από άλλο συνάδελφο, προσβλητική συμπεριφορά, άδικη ή άνιση μεταχείριση και λοιπά.  

Και να που παρουσιάστηκε η ευκαιρία να αλλάξεις δουλειά, έχοντα βρει άλλη, καλλίτερη.  Τώρα πια που δεν τον έχεις ανάγκη, θέλεις φεύγοντας να κάνεις κάτι που σκεπτόσουν από καιρό: να του πετάξεις στα μούτρο την παραίτησή σου, να τον βρίσεις και να φύγεις, βροντώντας πίσω σου την πόρτα. Σε κάποιες μάλιστα παλιές γελοιογραφίες το σκηνικό συμπληρωνόταν με καπέλωμα του εργοδότη ή του διευθυντή με το καλάθι των αχρήστων.

Είναι πράγματι αυτό που θέλεις να κάνεις; Για σκέψου το πάλι. Κατ' αρχήν είπαμε προηγουμένως "τώρα πια που δεν τον έχεις ανάγκη". Είναι έτσι τα πράγματα;  Μην ξεχνάς ότι κανείς δεν σου εγγυάται πως ο νέος σου εργοδότης θα είναι ο τελευταίος και ο παντοτινός, έστω και αν οι προοπτικές διαγράφονται έτσι. Για διάφορους λόγους, που δεν μπορείς να φανταστείς τώρα, μπορεί να χρειαστεί να φύγεις από εκεί και να αναζητήσεις αλλού την τύχη σου. Οι μελλοντικοί εργοδότες σου θα σου ζητήσουν συστάσεις. Κι αν δεν το κάνουν φανερά μπορεί να το κάνουν εν αγνοία σου. Πώς; Είναι πιθανόν ένας (ή περισσότεροι) από αυτούς, βλέποντας στο βιογραφικό σου  τους προηγουμένους εργοδότες σου να γνωρίζει αυτόν που έβρισες, να του τηλεφωνήσει και να ζητήσει πληροφορίες για το ποιόν σου. Ο κόσμος είναι μικρός και δεν μπορείς να φανταστείς πόσο οι απασχολούμενοι στον ίδιο επαγγελματικό κλάδο γνωρίζονται μεταξύ τους. Εσύ στην θέση του "βρισθέντος" τι θα έλεγες σε αυτόν που σε ρωτάει;

Στους επαγγελματικούς κύκλους, οι άνθρωποι από το ίδιο "σινάφι" μιλάνε μεταξύ τους. Να είσαι σίγουρος πως το "ανδραγάθημά σου" θα διέρρεε και θα κυκλοφορούσε στην αγορά, πράγμα που σίγουρα δεν θα βοηθούσε την καριέρα σου.

Σκέψου και κάτι άλλο. Επειδή πολλά συμβαίνουν στη ζωή και έχει ο καιρός γυρίσματα μην αποκλείεις το ενδεχόμενο, αν αλλάξουν οι συνθήκες να χρειαστεί να ξαναδουλέψεις στον εργοδότη που καπέλωσες. Όπως έλεγε γλαφυρά ένα παλιό στέλεχος με μεγάλη εμπειρία "'όταν φεύγεις από μια δουλειά, μην παίρνεις μαζί σου και το πόμολο της πόρτας για να μπορείς να ξαναμπείς αν ποτέ χρειαστεί".  

Ούτε  να αποκλείσεις το  ενδεχόμενο, όντας σε άλλον εργοδότη, να εμφανιστεί ξαφνικά, φάντης μπαστούνι, ο νέος διευθυντής που είναι, μάντεψε ποιος...ναι, εκείνος που έβρισες πριν από καιρό (ή μήπως τον καπέλωσες κιόλας;). Τότε, τι να σου πω! Ούτε ψύλλος στον κόρφο σου.

Φανερώνοντας τα πραγματικά σου αισθήματα και τις ενδεχόμενες πικρίες αναχωρώντας από έναν εργοδότη, δεν διορθώνεις το παρελθόν. Δεν κερδίζεις τίποτε, μόνο χάνεις. Ο σωστός επαγγελματίας ξέρει πώς να συμπεριφερθεί σε μια τέτοια περίσταση. Ξεχνώντας τα κακά και ενθυμούμενος τα καλά, αποχαιρετά ευχαριστώντας εργοδότη και συναδέλφους και αναχωρεί αξιοπρεπώς.

Υπάρχει βέβαια και μια περίπτωση όπου μπορείς να βγάλεις το άχτι σου καπελώνοντας τον εργοδότη ή τον διευθυντή σου: αν έχεις κερδίσει τον πρώτο αριθμό του λαχείου και είσαι βέβαιος πως δεν θα χρειαστεί να δουλέψεις ποτέ ξανά στη ζωή σου. Όμως κάτι τέτοια συμβαίνουν μόνο σε κινηματογραφικές κωμωδίες...  

(Από την στήλη μου "Εμπειρικές συμβουλές αυτοβελτίωσης" στο ηλεκτρονικό περιοδικό Flow Magazine:

http://www.flowmagazine.gr/article/view/apoxorontas_apo_ton_ergodoti_sou/category/personal_development)

525. Επενδύοντας στο άγνωστο: σίγουροι τρόποι να χάσετε τα λεφτά σας

Σε  εμάς, τους Έλληνες, αρέσει η περιπέτεια και μπροστά στο κέρδος, είμαστε πρόθυμοι να αναλάβουμε κινδύνους. Το πρόβλημα αρχίζει  από την στιγμή που ανοιγόμαστε σε άγνωστα νερά και επενδύουμε τα χρήματά μας σε προϊόντα ή δουλειές που δεν γνωρίζουμε. Εκεί χάνουμε τα λεφτά μας. Ας αναφέρω μερικά παραδείγματα:

Οι τράπεζες, για να κερδίσουν περισσότερα μάς πείθουν να αγοράσουμε διάφορα, φαινομενικά απλά, στην πραγματικότητα πολύπλοκα, τραπεζικά  προϊόντα, τα παράγωγα (derivatives). Τα πλασάρουν παραπειστικά σαν "έξυπνες τοποθετήσεις". Το αποτέλεσμα είναι ότι ο επενδυτής χωρίς να το αντιλαμβάνεται, βάζει ένα στοίχημα για την μελλοντική κίνηση ενός μεταβλητού οικονομικού μεγέθους. Π.χ. αν ανέβει το επιτόκιο του Χ νομίσματος θα κερδίσει, αν πέσει θα χάσει. Μα, είναι δυνατόν ένας γιατρός, δικηγόρος, αστυνομικός ή συνταξιούχος, άσχετος με την αγορά συναλλάγματος, πολύπλοκη και για ειδικούς, να ποντάρει στα τυφλά για πράγματα που αγνοεί; Ας πάει στο καζίνο, εκεί τουλάχιστον θα καταλαβαίνει τι κάνει.

Για λόγους αταβιστικούς ίσως, το όνειρο κάθε Έλληνα είναι να γίνει εφοπλιστής (πλοιοκτήτης για την ακρίβεια, αφού εφοπλιστής είναι ο διαχειριστής πλοίων) έστω και μερικώς, αγοράζοντας δηλαδή "πόντους" (ποσοστά) συνιδιοκτησίας. Δεν φαντάζεστε πόσους επίδοξους "εφοπλιστές" έχω γνωρίσει, που, όντας άσχετοι με το αντικείμενο, επένδυσαν και έχασαν. Εύστοχα το είπε ένα παλιός αρχιμηχανικός, "'όταν υπενδύεις στη ναυτιλία και δεν ξέρεις την δουλειά και δεν είσαι καθημερινά από πάνω να παρακολουθείς τα πάντα, στο τέλος παίρνεις μια τρύπια τσιμινιέρα".

Άλλο τρανταχτό παράδειγμα, η φούσκα του ελληνικού χρηματιστήριου. Άνθρωποι που δεν ήξεραν καν τι σημαίνει μετοχή και Ρ/Ε (δείκτης τιμής/κερδών) έβαλαν όλες τις οικονομίες και το εφάπαξ τους, δανείστηκαν από πάνω και στο τέλος βρέθηκαν στον άσο.

Γνωστές οι ιστορίες με "πυραμίδες" ή "αεροπλανάκια" που εμφανίζονται κατά καιρούς. Ο απατεώνας προσφέρει 20% τόκο για ένα μήνα, δηλαδή 240% (!) ετησίως. Για να τον πληρώσει όμως πρέπει να βάλει στο παιχνίδι συνεχώς νέους αφελείς "επενδυτές" των οποίων ο αριθμός θα  αυξάνεται γεωμετρικά, πράγμα αδύνατο. Όταν μαζευτούν αρκετά λεφτά, ο απατεώνας τα παίρνει και εξαφανίζεται. Μια ακόμη περίπτωση που  κάποιοι "επένδυσαν" τα λεφτά του σε κάτι που δεν ήξεραν πώς λειτουργεί.

Κάθε επένδυση έχει ρίσκο, μικρό ή μεγάλο. Δεν υπάρχει καμία χωρίς αυτό. Ακόμη τα ομόλογα των ΗΠΑ έχουν έστω και ελάχιστο. Όσο πιο μεγάλο είναι το ρίσκο τόσο πιο μεγάλο το αναμενόμενο κέρδος. Αν παίξεις κορώνα γράμματα, έχεις μεγάλη πιθανότητα να τα χάσεις (50%) αλλά και μεγάλο όφελος αν κερδίσεις (100%). Επειδή "δεν υπάρχει τσάμπα γεύμα" (there is not such a thing as a free lunch" το τυρί εύκολα φαίνεται αλλά η φάκα όχι, όπου υπόσχεση για μεγάλα κέρδη εκεί και μεγάλος κίνδυνος.

Πείρα είναι η ζημιά που έπαθαν άλλοι από τα σφάλματά τους για να μην τα επαναλάβουμε  εμείς.  Η πείρα λοιπόν μας λέει:

·       Μην βάζεις τα λεφτά σου σε επενδύσεις που δεν ξέρεις πώς ακριβώς λειτουργούν και συνεπώς αγνοείς τους κρυφούς και φανερούς κινδύνους  που περικλείουν. Το να αναλάβεις εν γνώσει σου κινδύνους που κατανοείς είναι εντελώς διαφορετικό από το να τους αναλάβεις εν αγνοία σου, και αν τους ήξερες δεν θα τους δεχόσουν.    

·       Μην μπαίνεις συνεταίρος σε μια δουλειά που θα σου προτείνουν αν δεν είσαι σε θέση να την ελέγχεις άμεσα και πλήρως. Δεν θα μπορείς  προφυλαχτείς από τις παγίδες που σου στήνουν για να σε κλέβουν.

Χρήματα που σου ήλθαν έτοιμα (κληρονομιά, λαχείο, κλπ) τα πονάς πολύ λιγότερο από εκείνα που είναι οι κόποι της δουλειάς σου. Εύκολα  τα βάζεις σε επενδύσεις που δεν κατέχεις και συχνά τα χάνεις. Ανεμομαζώματα, διαβολοσκορπίσματα...

(Από την στήλη μου "Βιωματικές συμβουλές αυτοβελτίωσης" στο διαδικτυακό περιοδικό Flow Magazine:
http://www.flowmagazine.gr/article/view/ependuontas_sto_agnosto_sigouroi_tropoi_na_xasete_ta_lefta_sas)

524. Η μέθοδος του σαλαμιού

Σε όλη την διάρκεια της ζωής μας, συνειδητά ή όχι, εμείς ζητάμε κάτι από άλλους και οι άλλοι από εμάς. Μικροί, εμείς ζητάμε από τους γονείς μας φαγητό, παιχνίδια, αγάπη, ασφάλεια, ενώ εκείνοι από εμάς υπακοή, σχολική απόδοση κλπ. Μετά, ολόκληρο το πλέγμα των σχέσεών μας τον υπόλοιπο κόσμο στηρίζεται στην ανταλλαγή. Διεκδικούμε από αυτούς, διεκδικούν από εμάς, τους δίνουμε και μας δίνουν υλικά και άϋλα αγαθά. "Κανένας άνθρωπος δεν είναι νησί, πλήρες και αύταρκες" (No man is an island, entire of itself) μας θυμίζει ο John Donne. Σε αυτό στηρίχτηκε ο πολιτισμός, το οικονομικό σύστημα, ολόκληρη η κοινωνία.

Με εξαίρεση την άσκηση βίας (πόλεμος, ληστεία, κλοπή) για να πάρουμε πρέπει να δώσουμε ("do ut des" δίνω για να δώσεις, έλεγαν οι λατίνοι). Στόχος μας είναι να μεγιστοποιήσουμε το λαβείν και να ελαχιστοποιήσουμε το δούναι. Ανάμεσα στους πολλούς τρόπους που υπάρχουν για να το καταφέρουμε αυτό, είναι και η "μέθοδος του σαλαμιού" (the salami technique). Ως γνωστό, το σαλάμι δεν τρώγεται όλο μαζί αλλά κόβοντας μια φέτα κάθε φορά. Αντίστοιχα, αν ζητήσουμε να μας δώσουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα, πιθανόν να το αρνηθούν. Τι κάνουμε λοιπόν; Κόβουμε το αίτημα μας σε μικρά αιτήματα-φέτες και  ζητάμε ένα κάθε φορά. Ας δούμε μερικά παραδείγματα:

Σε επιστολή που δημοσιεύτηκε στη "Στήλη αναγνωστών" καθημερινής εφημερίδας, ένας παλιός, γνωστός επιχειρηματίας, αναφερόμενος στο θεμα μας, διηγήθηκε δύο περιστατικά από την πείρα του. Σε αντίθεση με τους ανταγωνιστές του που τσιμπούσαν τις τιμές κάθε χρόνο (φέτες) εκείνος τις κρατούσε σταθερές, ώσπου δεν κάλυπτε πλέον το κόστος του.  Όταν κάποτε τις αύξησε και αυτός στα επίπεδα των άλλων (ολόκληρο το σαλάμι), οι πωλήσεις του έπεσαν. Επίσης, όταν αναγκάστηκε να μειώσει προσωπικό απολύοντας ένα αριθμό υπαλλήλων (ολόκληρο το σαλάμι) συνάντησε έντονες αντιδράσεις, που θα είχε αποφύγει αν τις είχε κάνει σταδιακά (φέτες). 

Η μέθοδος του σαλαμιού εφαρμόζεται και στις διαπραγματεύσεις. Ας υποθέσουμε ότι εκπρόσωποι του προσωπικού μιας εταιρείας έχει μια σειρά αιτημάτων: αύξηση μισθού, μείωση ωραρίου, αύξηση ημερών αδείας κλπ (ολόκληρο το σαλάμι). Διαπραγματευόμενοι όμως με τον εργοδότη παρουσιάζουν μόνο ένα αίτημα και προσπαθούν σκληρά να το ικανοποιήσουν (πρώτη φέτα). Όταν το επιτύχουν, παρουσιάζουν το δεύτερο, μετά το τρίτο και λοιπά.  Τι γίνεται όμως όταν κάθεσαι από την άλλη μεριά του τραπεζιού, και είσαι ο του εργοδότης; Πρέπει έγκαιρα να αντιληφθείς την μέθοδο του σαλαμιού που εφαρμόζουν οι άλλοι για να αντιδράσεις. Πώς; Αρνούμενος να συμφωνήσεις σε ένα μόνο αίτημα, ζητώντας εξ αρχής να τεθούν όλα τα αιτήματα επάνω στο τραπέζι.  Τότε, έχοντας όλη την εικόνα μπροστά σου, έχεις την ευελιξία να διαπραγματευτείς πραγματικά, δηλαδή, να αρνηθείς ένα αίτημα επειδή αποδέχεσαι κάποιο άλλο.

Σε άλλο άρθρο μου με τίτλο "Επτά συμβουλές για να βελτιωθείτε στις διαπραγματεύσεις" ανέφερα την αγορά ενός αυτοκινήτου που είχα κάνει ζητώντας, ανάμεσα στα άλλα, χαμηλή τιμή για τα  αξεσουάρ. Όταν αγοράζεις (ή πουλάς) κάτι στην πραγματικότητα αυτό δεν είναι ένα (ολόκληρο το σαλάμι) αλλά μια σειρά πραγμάτων. Στην περίπτωση ενός αυτοκινήτου το αποτελούν η  τιμή του, η τιμή των αξεσουάρ, οι όροι πληρωμής, ο χρόνος εγγύησης, η παροχή δωρεάν οδικής βοήθειας, το σέρβις κλπ. (φέτες). Αυτή η κατάτμηση δίνει την ευκαιρία, διαπραγματευόμενοι (ως αγοραστές ή ως πωλητές) να επιτύχουμε καλλίτερους όρους. 

Η μέθοδος εφαρμόζεται ασυνείδητα στην καθημερινή μας ζωή. Για παράδειγμα, ένας νέος  ερωτεύεται κεραυνοβόλα μια άγνωστη νέα. Αν της πει "μόλις τώρα σε είδα και σε ερωτεύτηκα και θα θέλω να κοιμηθώ απόψε μαζί σου" (ολόκληρο το σαλάμι) στην καλλίτερη περίπτωση θα τον περάσει για τρελό και στη χειρότερη θα φάει τσαντιά στο κεφάλι. Έτσι ο νέος προτιμά να ακολουθήσει την κλασική διαδικασία του φλερτ, που εδώ δεν είναι τίποτε άλλο από το τεμάχισμα του σαλαμιού σε λεπτές φέτες. Πώς το λέει η παροιμία; "αγάλι-αγάλι γίνεται η αγουρίδα μέλι" (σιγά-σιγά ωριμάζει το άγουρο φρούτο). Την ίδι αμέθοδο ακολουθούν και οι κλέφτες, που αφαιρούν μικρές ποσότητες (φέτες) κάθε φορά από το κλεπτόμενο είδος, για να μην γίνουν εύκολα αντιληπτοί.  

Η μέθοδος του σαλαμιού έχει επιτυχία όταν το άλλο μέρος δεν αντιλαμβάνεται ότι την εφαρμόζεις εναντίον του. Όταν το αντιληφθεί, αντιδρά κατάλληλα και την εξουδετερώνει.

(Από την στήλη μου "Βιωματικές συμβουλές αυτοβελτίωσης" στο e-περιοδικό Flow Magazine:

http://www.flowmagazine.gr/article/view/i_methodos_tou_salamiou)

523. Η πρώτη σταγόνα της βροχής

Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι.

Με την πρώτη νιφάδα του χιονιού σκοτώθηκε το φθινόπωρο.

Με το πρώτο ανθάκι της αμυγδαλιάς σκοτώθηκε ο χειμώνας.

Με το πρώτο τζι του τζίτζικα σκοτώθηκε η άνοιξη.

Με το πρώτο σου φιλί σκοτώθηκε η μοναξιά μου.

Άρης Γαβριηλίδης 

522. Τα "μυστικά" της γρήγορης ανάγνωσης

Το πρώτο εξωσχολικό βιβλίο που θεμελίωσε την ανύπαρκτη έως τότε βιβλιοθήκη μου ήταν το "Μιχαήλ Στρογκώφ" του Ιουλίου Βερν. Σήμερα η γυναίκα μου διαμαρτύρεται επειδή τα βιβλία έχουν καταλάβει όλο το σπίτι. Όταν τα βλέπω, αναρωτιέμαι πόσες χιλιάδες ώρες ανάλωσα για να τα διαβάσω. Και σκέπτομαι πως, αν μπορούσα να διαβάζω 10% πιο γρήγορα, στον ίδιο χρόνο, θα είχα διαβάσει 10% περισσότερα βιβλία!

Κάποτε συμμετείχα στο σεμινάριο ταχείας ανάγνωσης που οργάνωσε η ξένη τράπεζα που εργαζόμουν. Ως τότε νόμιζα ότι για να διαβάσεις γρήγορα υπάρχει κάποια τεχνική σύμφωνα με την οποία το βλέμμα διαγράφει στη σελίδα ένα μεγάλο Ζ  ή πιάνει μόνο το κέντρο των γραμμών ή κάτι τέτοιο. Ο Αμερικανός εισηγητής του σεμιναρίου μας εξήγησε ότι δεν υπάρχει κανένα κόλπο. Τα διαβάζουμε όλα, αλλά ταχύτερα. Πώς το κατορθώνουμε αυτό;

Η απάντηση είναι η εξής: Οι βολβοί των ματιών μας κινούνται από μύες. Όπως όλοι οι μύες, όσο περισσότερο ασκούνται, τόσο πιο πολύ αποδίδουν. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε λοιπόν είναι να τους ασκήσουμε να κινούνται αριστερά-δεξιά με μεγαλύτερη ταχύτητα. Για αυτό το λόγο μας έδωσε ένα απλό, κουρδιστό όργανο. Ήταν ένα οριζόντιο πηχάκι που κάλυπτε το φάρδος της σελίδας και κατέβαινε με ρυθμιζόμενο ρυθμό την σελίδα, κρύβοντας τις γραμμές. Έτσι ανάγκαζε τα μάτια μας να κινούνται ταχύτερα ώστε να προλάβουν να διαβάσουν την γραμμή πριν την καλύψει το πηχάκι.   Αυτό ήταν όλο.

Για να διαπιστώσουμε την αποτελεσματικότητά του, διαβάσαμε ένα κείμενο (ήταν στα αγγλικά) χωρίς τον μηχανισμό και στην συνέχεια απαντήσαμε σε ένα τεστ κατανόησης του κειμένου. Επαναλάβαμε το τεστ αφού διαβάσαμε ένα άλλο κείμενο με τον μηχανισμό και είδαμε ότι ο βαθμός κατανόησης ήταν ο ίδιος. Το ίδιο συνέβη και με τα επόμενα τεστ ύστερα από ταχύτερη κατάβαση του μηχανισμού που σήμαινε πιο γρήγορη ανάγνωση.

Ο εισηγητής μας εξήγησε ότι όλα τα κείμενα δεν διαβάζονται με την ίδια ταχύτητα. Την προσαρμόζουμε ανάλογα με την πυκνότητα νοημάτων, την σημαντικότητα και το ενδιαφέρον τους. Για αυτό συνέστησε, πριν αρχίσουμε την ανάγνωση ενός κειμένου, να αφιερώσουμε λίγο χρόνο για να διαβάσουμε μόνο την πρώτη γραμμή από τις πρώτες παραγράφους. Αυτό θα μας βοηθήσει να πάρουμε μιαν ιδέα για το κείμενο και να προσαρμόσουμε την ταχύτητα με οποία θέλουμε να το διαβάσουμε.

Ύστερα από αυτές τις οδηγίες είναι εύκολο ο καθένας από τους  αναγνώστες να  πειραματιστεί μόνος του προσπαθώντας να διαβάσει με αυξανόμενη ταχύτητα διαφορετικά κείμενα έστω και χωρίς την χρήση του μηχανισμού που προαναφέραμε. Όπως είπαμε, ο στόχος είναι να εξασκήσει τους μυς που κινούν τους βολβούς των ματιών του για να κινούνται πιο γρήγορα. Βεβαίως, το ιδανικό θα ήταν να παρακολουθήσει ένα ειδικό σεμινάριο με σχετικό αντικείμενο. Σκέπτομαι πόσο πιο κερδισμένοι θα ήμασταν ως απλοί αναγνώστες, σπουδαστές και επαγγελματίες αν ένα τέτοιο σεμινάριο μπορούσαν να παρακολουθήσουν οι μαθητές όλης της χώρας. 

Παρεμπιπτόντως, ο Αμερικανός εισηγητής μας εξέπληξε όταν, δείχνοντας ένα πακέτο με τις ελληνικές εφημερίδες της ημέρας, ισχυρίστηκε ότι, μολονότι δεν γνώριζε ελληνικά, μπορούσε να καταλάβει το μορφωτικό επίπεδο των αναγνωστών στο οποίο  απευθυνόταν η κάθε εφημερίδα και να ξεχωρίσει τις λαϊκές.  Πώς; Αναλύοντας το editorial, δηλαδή το άρθρο που γράφει καθημερινά ο εκδότης της εφημερίδας στην πρώτη σελίδα και αντιπροσωπεύει το στυλ της. Αυτό που έκανε ήταν, σε ένα δείγμα κειμένου, να μετρήσει τον αριθμό των λέξεων που απαρτίζουν κάθε πρόταση και τον αριθμό των συλλαβών της κάθε λέξης. Όσο περισσότερες και πολυσύλλαβες ήταν, τόσο υψηλότερο το μορφωτικό επίπεδο των αναγνωστών. Αυτό το ξέρουν και οι δημοσιογράφοι των λαϊκών εφημερίδων και γράφουν με σύντομες προτάσεις και  ολιγοσύλλαβες λέξεις. Χρήσιμη πληροφορία για όσους ασχολούνται με το γράψιμο σε οποιαδήποτε μορφή. 

(Από την στήλη μου "Εμπειρικές συμβουλές αυτοβελτίωσης" στο e-περιοδικό Flow Magazine http://www.flowmagazine.gr/article/view/ta_mustika_tis_grigoris_angnosis

521. Ερωτηματικό και καλαισθησία

Σε Ελληνικό κείμενο, η χρήση του λατινικού ερωτηματικού (?) αντί του ορθού (;) είναι χειρότερη από λάθος. Είναι ακαλαισθησία... 

520. Το καπάκι της λεμονάδας

«Με έναν ηθοποιό και μια καρέκλα κάνεις θέατρο» είχε πει ο Κουν.

«Με ένα παιδί και ένα τσίγκινο καπάκι λεμονάδας κάνεις παιχνίδι», λέω εγώ. 

519. Παγιδευμένοι στο ελβετικό φράγκο του στεγαστικού δανείου

Το οικονομικό ξεσάλωμα που έζησε η Ελληνική κοινωνία μέχρι την κρίση οι τράπεζες το εκμεταλλεύτηκαν με θεμιτά και αθέμιτα μέσα για να κερδοσκοπήσουν εις βάρος των πελατών τους. Ας θυμηθούμε τις οι απαράδεκτες χρεώσεις που έκαναν εφευρίσκοντας γελοίες αφορμές. Για παράδειγμα: Στα στεγαστικά δάνεια, όλες οι τράπεζες, κάνοντας τραστ, χρέωναν κάθε χρόνο μερικά εκατοστάρικα ευρώ για «έξοδα φακέλου». Σε χρέωναν επίσης όταν έκανες μια απλή κατάθεση σε λογαριασμό πελάτη τους! Ώσπου, με μεγάλη καθυστέρηση, ξύπνησε η Τράπεζα της Ελλάδος και κατάργησε όλες αυτές τις απίθανες χρεώσεις. Στο μεταξύ, βέβαια,  οι τράπεζες είχαν εισπράξει τεράστια ποσά.

Το μεγαλύτερο έγκλημά τους: η μετατροπή του στεγαστικού δανείου από ευρώ σε άλλο νόμισμα με χαμηλότερο επιτόκιο, π.χ. το ελβετικό φράγκο. Η μετατροπή ήταν προαιρετική μεν αλλά έτσι σε συμβούλευαν οι τράπεζες να κάνεις. Με αυτό τον τρόπο όμως σε έβαζαν στη φάκα ενός μεγάλου συναλλαγματικού ρίσκου χωρίς να το καταλάβεις. Η φάκα είναι πως τα εισοδήματά σου είναι σε ευρώ αλλά εσύ ξεπληρώνεις το δάνειο (δόσεις και τόκους) σε Ελβετικά φράγκα. Αυτό το κάνεις μετατρέποντας κάθε φορά τα ευρώ σου σε φράγκα. Όταν όμως η ισοτιμία μεταξύ των δύο νομισμάτων αλλάξει (πάντοτε αλλάζει) αν το φράγκο υπερτιμηθεί, τότε θα πρέπει να πληρώνεις περισσότερα ευρώ για να αγοράσεις τα ίδια φράγκα που χρωστάς. Όσο πιο πολύ υπερτιμάται, τόσο πιο πολλά ευρώ πληρώνεις.  

Βεβαίως, αν το φράγκο υποτιμηθεί τότε κερδίζεις. Όμως με πια λογική βάζει η τράπεζα ένα γιατρό, δικηγόρο, ιερέα, μηχανικό, αρχιτέκτονα, εκπαιδευτικό, μαγαζάτορα ή υπάλληλο που είναι άσχετος με τις ισοτιμίες να πάρει συναλλαγματικό ρίσκο; Πώς περιμένει από αυτόν να προβλέψει την ισοτιμία ευρώ-φράγκου ύστερα από έξι μήνες, ένα χρόνο, δύο τρία, τέσσερα ή πέντε χρόνια αφότου πήρε το δάνειο; Εδώ εφοπλιστές, γνώστες της χρηματαγοράς, με οικονομικά επιτελεία να τους υποστηρίζουν έχασαν πολλά εκατομμύρια δολάρια στο παρελθόν όταν μετέτρεψαν το δάνειό τους από δολάρια σε γιεν επειδή δελεάστηκαν από το χαμηλότερο επιτόκιο. Οι άσχετοι  μεροκαματιάρηδες θα γλύτωναν;

Έτσι, εδώ και χρόνια, χιλιάδες δανειολήπτες στεγαστικών δανείων έχουν εγκλωβιστεί στο ελβετικό φράγκο. Έχουν πληρώσει ένα σωρό λεφτά και βλέπουν το υπόλοιπο του δανείου τους, μεταφρασμένο σε ευρώ, να αυξάνεται αντί να μειώνεται. Χώρια  που κάθε μήνα θέλουν όλο και περισσότερα ευρώ για να αγοράσουν τα φράγκα που χρωστούν.

Γιατί οι τράπεζες το έκαναν αυτό, γνωρίζοντας πως έβαζαν τους πελάτες τους στο στόμα του λύκου; Η απάντηση είναι: πρόσθετο κέρδος.  Σε κάθε μετατροπή νομίσματος η τράπεζα κερδίζει από το «εκάρ». Έτσι κέρδισε και από την αρχική μετατροπή του δανείου από ευρώ σε φράγκα αλλά και σε όλη την διάρκεια του δανείου κερδίζει μετατρέποντας κάθε μήνα το τοκοχρεολύσιο από ευρώ σε φράγκα. Μπροστά στο κέρδος τους αδιαφορούσαν παγερά για τις καταστροφικές συνέπειες στα νοικοκυριά που δανείστηκαν.

Αυθεντικός διάλογος με φίλο μου γιατρό, που με πήρε τηλέφωνο: -"Θέλω να σε ρωτήσω για το στεγ...". -"Έχεις πάρει στεγαστικό δάνειο σε ελβετικό" τον  διέκοψα "και τώρα, χρωστάς περισσότερα από όσα πήρες" -"Ναι, πώς το ξέρεις;" -"Δεν είσαι ο μόνος" -"Τι να κάνω;".

Πολλοί μου κάνουν αυτή την ερώτηση. Απαντώ: Εξαρτάται από την μελλοντική ισοτιμία ανάμεσα στο ευρώ και στο ελβετικό φράγκο. Αν το ευρώ ενισχυθεί θα μειωθεί η ζημιά σου. Αν υποτιμηθεί θα την μεγαλώσει κι άλλο. Κανείς δεν μπορεί να το προβλέψει αυτό με ασφάλεια (αν μπορούσε θα ήταν πάμπλουτος). Μια λύση να βγεις  τώρα από το ελβετικό και να μετατρέψεις το δάνειό σου πάλι σε ευρώ. Το μειονέκτημα είναι ότι παίρνεις τώρα την ζημιά και χάνεις την δυνατότητα να την μειώσεις μελλοντικά αν ενισχυθεί το ευρώ έναντι του ελβετικού.  Το πλεονέκτημα είναι ότι εξασφαλίζεις ότι δεν θα αυξηθεί και άλλο η ζημιά σου αν ενισχυθεί μελλοντικά το ελβετικό έναντι του ευρώ. Μόνο το μέλλον θα δείξει αν έκανες καλά ή άσχημα.  

                                               

Άραγε, όσοι ζημιώθηκαν επειδή οι τράπεζες εκμεταλλεύθηκαν την προφανή και αυταπόδεικτη άγνοιά τους στη διαχείριση συναλλαγματικού κινδύνου έχουν το νομικό έρεισμα να διεκδικήσουν  δικαστικώς αποζημίωση; Ένας πεπειραμένος νομικός μπορεί να δώσει την απάντηση.

(Από την στήλη μου "Εμπειρικές συμβουλές αυτοβελτίωσης" στον ποιοτικό ιστότοπο "Flow Magazine": 

http://www.flowmagazine.gr/article/view/pagideumenoi_sto_elvetiko_fragko_tou_stegastikou_daneiou

518. Περί ασχήμιας

 Άσχημοι άνθρωποι δεν υπάρχουν, όπως δεν υπάρχουν και άσχημα ζώα στη φύση. Η κουκουβάγιες, που θεωρείς άσχημες, με τα μάτια του ερωτικών συντρόφων τους είναι πανέμορφες.

Αυτό που πράγματι ασχημίζει τους ανθρώπους είναι η κομπλεξική συμπεριφορά τους από την κακή εντύπωση που έχουν για την εμφάνισή τους. 

Όταν βλέπετε στην οθόνη κάποιους «άσχημους», όπως ο Άντονι Κουίν, ο Ζαν Πωλ Μπελμοντό, ο Ντάστιν  Χόφμαν και η Μέριλ Στριπ, σας προξενούν απέχθεια; Όχι. Γιατί; Μα γιατί συμπεριφέρονται απολύτως φυσιολογικά. Όχι σαν άσχημοι ούτε αλλά σαν όμορφοι (ή τουλάχιστον σαν μη-άσχημοι).

Κοντολογίς, όμορφοι, ναι, υπάρχουν. Άσχημοι (άνδρες ή γυναίκες) ουδείς. 

517. Ο πατέρας-αδελφός

Όταν πέθανε ο πατέρας μου ήταν δύο χρόνια νεότερος από ότι είμαι εγώ σήμερα. Τώρα πια τον νιώθω κάποιες στιγμές σαν μικρότερο αδελφό μου. 

516. Βλάσφημη απορία

"Κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν". Όμως, ποιος το πρωτότυπο και ποιος το αντίγραφο;  

515.Το άλογο και το μοτοσακό

Στην παραλία της Αίγινας είδα ένα αλογάκι, μετά την βάρδια στο τουριστικό μόνιππο, να τρέχει δεμένο με σχοινί στο μοτοσακό του ιδιοκτήτη του. 

Άθελα το συνέκρινα με τα άγρια άλογα που καλπάζουν περήφανα στα λιβάδια. Και το λυπήθηκα...

514. Το ανέκδοτο με τον γρύλλο το ξέρετε;

Αυτό με τον γρύλλο το ξέρετε; Σίγουρα ναι. Τι μας διδάσκει όμως;

Για τους φιλομαθείς, η απάντηση είναι κρυμμένη στο νέο άρθρο της στήλης μου "Εμπειρικές συμβουλές αυτοβελτίωσης" στο e-περιοδικό Flow Magazine, εδώ: 
http://www.flowmagazine.gr/article/view/ti_didaskei_to_anekdoto_me_to_grullo

513. Ζώντας το παρόν

Ζούμε το παρόν με ένα διαρκές πηγαινέλα της σκέψης ανάμεσα στο παρελθόν (πολύ πρόσφατο έως απώτερο) και στο μέλλον (άμεσο έως  μακρινό).   

512. "Ανέλαβε την ευθύνη"

Οργίζομαι όταν διαβάζω στις εφημερίδες, πως την ευθύνη για ένα τρομοκρατικό χτύπημα ανέλαβε με προκήρυξη η τάδε οργάνωση. Για ποια ευθύνη μιλάμε; Όταν κάποιος αναλαμβάνει την ευθύνη βγαίνει μπροστά, δείχνει το πρόσωπό του και λέει λεβέντικα "εγώ το έκανα, είμαι έτοιμος να υποστώ τις συνέπειες". Όπως λέει ευθαρσώς ο μαθητής στον γυμνασιάρχη όταν ολόκληρη η τάξη απειλείται με αποβολή για μια σκανταλιά του.

Ο τρομοκράτης που κρύβεται πίσω μια οργάνωση, (γνωστή μόνο κατ΄ όνομα, που και αυτό αλλάζει), καλύπτει το πρόσωπό του με κράνος μοτοσικλετιστή, μασκαρεύεται με περούκες σαν τραβεστί, κινείται σαν τυφλοπόντικας στο σκοτάδι, ποιαν ακριβώς ευθύνη αναλαμβάνει; 

Κι αν ο ίδιος νομίζει ότι ηρωικά "αναλαμβάνει την ευθύνη" της αποτρόπαιης πράξης του, για ποιον λόγο τα ΜΜΕ νομιμοποιούν την δοξασία του επαναλαμβάνοντας την φράση αυτή και εξευτελίζοντας την λέξη "ευθύνη"; Μέχρι και ο Σάββας Ξηρός έγραψε βιβλίο με τίτλο "Πολιτική ευθύνη". Ο κρυπτόμενος επιμελώς μέχρι να σκάσει η βόμβα στα χέρια του μιλάει για ευθύνη, έστω και πολιτική, λες και ήταν ο Χαρίλαος Τρικούπης όταν ανήγγειλε την πτώχευση της χώρας!

Εξευτελισμό της λέξης όμως κάνουν και οι πολιτικοί όταν αναλαμβάνουν, άμα παραζοριστούν, την πολιτική ευθύνη, που ξέρουν πολύ καλά ότι δεν επισείει καμιά τιμωρία. Λεονταρισμοί εκ του ασφαλούς. 

Χρειάζεται υψηλό αίσθημα ευθύνης για να χρησιμοποιείς την λέξη ευθύνη. Είναι πολύ βαριά. 

511. Πώς γίνεται και σε τι χρησιμεύει η Αξιολόγηση Προσωπικού;

Τα εργαλεία που διαθέτει το σύγχρονο μάνατζμεντ είναι πολλά. Η αποτελεσματικότητα τους είναι  δοκιμασμένη στην πράξη, με την προϋπόθεση ότι χρησιμοποιούνται σωστά. Διαφορετικά, προσθέτουν ένα ακόμη γρανάζι στην γραφειοκρατία. Εδώ θα μιλήσουμε για το  Δελτίο Αξιολόγησης Προσωπικού (Appraisal report). Είναι προτυπωμένο σε φόρμα, τώρα πια ηλεκτρονική, και χωρίζεται σε δύο κατηγορίες.

Η πρώτη κατηγορία αφορά τους απλούς υπάλληλους των οποίων η απόδοση δεν εξαρτάται από συγκεκριμένους ποσοτικούς και ποιοτικούς στόχους αλλά από την διεκπεραίωση συγκεκριμένων γενικών καθηκόντων που καθορίζονται σε ένα άλλο πολύτιμο εργαλείο, στην Περιγραφή Θέσης  (με αυτήν θα ασχοληθούμε στο επόμενο άρθρο μας). Στο Δελτίο παρατίθεται μια σειρά χαρακτηριστικών που καλύπτουν σφαιρικά το προφίλ του υπαλλήλου όπως πρωτοβουλία, ικανότητα έκφρασης, αυτοπεποίθηση, αυτοέλεγχος, συνεργατικότητα, συνέπεια, συμπεριφορά, ενδιαφέρον για την εργασία, ικανότητα διεκπεραίωσης καθηκόντων, ικανότητα εργασίας υπό πιεστικές συνθήκες κλπ. Ο κατάλογος μπορεί να διευρυνθεί ή να περιοριστεί ανάλογα με την πολιτική της εταιρείας ενώ επεξηγηματικές οδηγίες διευκρινίζουν την έννοια των χαρακτηριστικών αυτών.

Ο προϊστάμενος, μία φορά το χρόνο, βαθμολογεί σε μια κλίμακα (π.χ. 1-10) την απόδοση του υπαλλήλου στο καθένα από τα χαρακτηριστικά, που αναφέρθηκαν πιο πάνω. Στα επόμενα πεδία, επισημάνει περιληπτικά τα ισχυρά στοιχεία του κρινόμενου υπαλλήλου, τα σημεία που χρειάζονται βελτίωση και υποβάλλει προτάσεις με τρόπους  για την βελτίωση (σεμινάριο, καθοδήγηση προϊστάμενου κλπ). Ακολουθεί καλοπροαίρετη συζήτηση με τον κρινόμενο υπάλληλο ο οποίος διαβάζει το δελτίο και προσθέτει τα δικά του σχόλια. Αν δεν συμφωνήσει με κάποια σημεία αισθανόμενος ότι αδικείται, η υπόθεση εξετάζεται από κοινού με τον προϊστάμενο του προϊσταμένου (ο κρίνων κρίνεται). Έτσι αποφεύγονται ενδεχόμενες αυθαιρεσίες ή κακόβουλες κρίσεις του προϊσταμένου. Εννοείται ότι το  Δελτίο Αξιολόγησης του προϊσταμένου θα συντάξει ο δικός του προϊστάμενος μέχρις ότου εξαντληθεί ολόκληρη η ιεραρχία. 

Το δελτίο αξιολόγησης της δεύτερης κατηγορίας έχει άλλη  μορφή και αφορά στελέχη των οποίων η απόδοση εξαρτάται από ποσοτικούς και ποιοτικούς στόχους που προκαθορίστηκαν εγγράφως πριν ένα χρόνο, από κοινού με τον κρινόμενο (management by objectives). Δίπλα σε κάθε τεθέντα στόχο ο προϊστάμενος σημειώνει σε πιο βαθμό ο στόχος επετεύχθη αναφέροντας όμως τους ενδεχόμενους εξωτερικούς παράγοντες που εμπόδισαν μερικώς ή εξ ολοκλήρου την επίτευξη του. Το υπόλοιπο μέρος του δελτίου είναι παρόμοιο με εκείνο της πρώτης κατηγορίας.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται αντικειμενικά. Σε κάποιους εργασιακούς χώρους έχει εκπέσει σε μια γραφειοκρατική διαδικασία όπου όλοι οι υπάλληλοι, καλοί και κακοί, βαθμολογούνται με άριστα, για διάφορους λόγους, οπότε στην πράξη ακυρώνεται.

Σκοπός της αξιολόγησης δεν είναι η τιμωρία ή η υποβάθμιση του κρινόμενου. Εξυπηρετεί τέσσερις άλλους σκοπούς. Ο πρώτος είναι η ηθική ικανοποίηση του υπαλλήλου ότι οι κόποι και τα προσόντα του αναγνωρίζονται, και μάλιστα εγγράφως, από τον εργοδότη του. Όλοι έχουν ανάγκη από ένα επιδοκιμαστικό χτύπημα στην πλάτη (every body needs a pet on his back). O δεύτερος είναι η επισήμανση των σημείων που χρειάζεται βελτίωση, αφού κανείς δεν είναι τέλειος. Θυμάμαι κάποτε που ο προϊστάμενός μου είχε επισημάνει ένα τέτοιο σημείο για μένα και του αντέτεινα "μα και εσύ το ίδιο κάνεις" για να εισπράξω την απάντηση "ναι, αλλά τώρα συζητάμε την δική σου αξιολόγηση, όχι την δική μου"!  Ο τρίτος είναι ότι κάνει, κατά το δυνατόν, δίκαιο το σύστημα ανταμοιβών (αύξηση του μισθού, προαγωγή). Και ο τέταρτος, θεμελιώνει την αξιοκρατία μέσω της οποίας αυξάνεται η παραγωγικότητα και η ανάπτυξη. Για αυτούς τους λόγους είναι αδιανόητη η πρακτική που ακολουθείται από κάποιους εργοδότες να κρατούν μυστική από τον κρινόμενο την αξιολόγησή του.

Κοντολογίς, εφόσον εφαρμόζεται σωστά, η αξιολόγηση προσφέρει μόνο πλεονεκτήματα στον εργαζόμενο και στον εργοδότη.

(Από την στήλη μου "Εμπειρικές συμβουλές αυτοβελτίωσης" στο διαδικτυακό περιοδικό Flow Magazine": 

http://www.flowmagazine.gr/article/view/pos_ginetai_kai_se_ti_xrisimeuei_i_aksiologisi_prosopikou)

510. Τι προοπτικές καριέρας προσφέρει η ναυτιλία και σε ποια επαγγέλματα;

Μολονότι μεγάλωσα στον Πειραιά, δεν μπορούσα μικρός να φανταστώ ότι, στην Ακτή Μιαούλη, εκατοντάδες ναυτιλιακές εταιρείες που διαχειρίζονταν μερικές χιλιάδες εμπορικά, ποντοπόρα πλοία είχαν την έδρα τους στα κτίρια της περιοχής. Το έμαθα κατά τύχη, όταν άρχισα να εργάζομαι στο ναυτιλιακό κατάστημα αμερικάνικης τράπεζας. στην περιοχή αυτή. Τότε, ένας νέος κόσμος απλώθηκε  μπροστά μου, ο κόσμος της ναυτιλίας. Μου άρεσε, έμεινα και τον υπηρέτησα για τέσσερις δεκαετίες, ως διευθυντικό στέλεχος ναυτιλιακών τραπεζών και επιχειρήσεων. Στην ναυτιλία κάνει καριέρα ο γιος και ο ανιψιός μου.

Για τον πολύ κόσμο, η ναυτιλία παραμένει ένα χώρος κλειστός, απόμακρος και μυστηριώδης. Κι όμως, ένα ολόκληρο σύστημα ζει και κινείται γύρω της, που δίνει εργασία σε εκατοντάδες χιλιάδες  οικογένειες. Εδώ θα προσπαθήσω να τον αποκαλύψω, αφού στην πραγματικότητα δεν κρύβει κανένα μυστήριο. 

Ο ελληνόκτητος στόλος είναι ο πρώτος στον κόσμο και αντιπροσωπεύει το 17% του παγκόσμιου από πλευράς χωρητικότητας, με πάνω από τρεισήμισι χιλιάδες πλοία. Οι εκατοντάδες εταιρείες που τα διαχειρίζονται βρίσκονται  κυρίως στον Πειραιά και στα βόρεια και νότια προάστια και απασχολούν, πέραν των πληρωμάτων, πολυάριθμο διοικητικό προσωπικό.

Γύρω από τις ναυτιλιακές εταιρίες αναπτύσσονται πολλές παραναυτιλιακές δραστηριότητες: μεσιτικά γραφεία ναυλώσεων και αγοραπωλησιών, νηογνώμονες, ναυπηγικές και ναυπηγοεπισκευαστικές μονάδες, ναυτασφάλειες, ρυμουλκήσεις, ναυαγιαιρεσίες, πετρελεύσεις, λιπαντικά, τροφοδοσίες, εφοδιασμοί, τράπεζες, νομικά γραφεία, ελεγκτικολογιστικές εταιρείες εξειδικευμένες στη ναυτιλία, ναυτιλιακές  πανεπιστημιακές σχολές και ιδιωτικά κολλέγια, ταξιδιωτικά γραφεία, ναυτιλιακός τύπος, επικοινωνίες και πολλά άλλα.

Με όλο αυτό το πλέγμα των δραστηριοτήτων που περιστρέφεται γύρω της, η ναυτιλία προσφέρει θέσεις εργασίας, εκτός των ναυτικών, σε ένα ευρύ φάσμα επαγγελματιών και επιστημόνων στην Ελλάδα και, για τους πιο φιλόδοξους, στο εξωτερικό, λόγω της διεθνούς φύσης της. Λειτουργώντας σε καθεστώς ελεύθερου ανταγωνισμού, δίχως επιδοτήσεις του δημοσίου, η ναυτιλία διατηρεί την ανεξαρτησία της από τις γνωστές κρατικές ή πολιτικές παρεμβολές. Ο εργασιακός χώρος είναι αξιοπρεπής, η αξιοκρατία πρυτανεύει και οι αμοιβές είναι ικανοποιητικές.  

Εξ αιτίας των δυνατοτήτων απασχόλησης στην ναυτιλία, τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί ένας μεγάλος αριθμός εκπαιδευτικών ιδρυμάτων με αυτόν τον προσανατολισμό. Αναφέρω ενδεικτικά:

Νομικές σχολές με εξειδίκευση και μετεκπαίδευση στο Λονδίνο, στο ναυτικό δίκαιο με δυνατότητα εργασίας σε ναυτιλιακά νομικά γραφεία, που περιλαμβάνουν παραρτήματα διεθνών νομικών οίκων, σε ναυτιλιακές εταιρείες και τράπεζες  ως νομικός σύμβουλος, σε ναυτασφαλιστικές εταιρίες κλπ.

Οικονομικές σχολές με ναυτιλιακή εξειδίκευση όπως το Πανεπιστήμιο Πειραιώς και το μεταπτυχιακό The Costas Grammenos Centre for Shipping Trade and Finance, Citi University, στο Λονδίνο, το ACCA, για θέσεις σε ναυτιλιακές τράπεζες,  εταιρείες (CFO), ελεγκτικολογιστικές εταιρείες, κλπ.

Τεχνικής κατεύθυνσης, όπως πολυτεχνικές σχολές ναυπηγών, μηχανολόγων, ηλεκτρολόγων στη Ελλάδα ή στο εξωτερικό με στόχευση στο τεχνικό τμήμα των ναυτιλιακών εταιρειών (Αρχιμηχανικός, Τεχνικός Διευθυντής), στους νηογνώμονες,  στα ναυπηγεία κλπ.

Στην Ελλάδα λειτουργούν παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων και κολλεγίων με ναυτιλιακό αντικείμενο ενώ διεθνείς ναυτιλιακοί οργανισμοί εδώ και στο εξωτερικό προσφέρουν εξειδικευμένες γνώσεις.

Για νέους που τους αρέσουν τα ταξίδια και η περιπέτεια, το επάγγελμα του ναυτικού συνεχίζει να προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα, όπως υψηλούς μισθούς (ακόμη και για  πρωτόμπαρκους,  ενώ ο μισθός του πλοιάρχου και του αρχιμηχανικού ξεπερνά τις δέκα χιλιάδες ευρώ), άνετη διαμονή, αφού ο μέσος όρος ηλικίας των πλοίων έχει κατέβη σημαντικά ενώ πολλά είναι νεότευκτα, η εξάμηνη παραμονή στο πλοίο, η δυνατότητα μεταπήδησης στη στεριά ως αρχιπλοίαρχος ή αρχιμηχανικός κλπ.

Σημειωτέον ότι μολονότι παραδοσιακά η ναυτιλία ήταν ένα ανδροκρατούμενο επάγγελμα τα τελευταία αρκετά χρόνια έχει απορροφήσει πολλές γυναίκες που διαπρέπουν στον τομέα τους. Εξ άλλου, μία από τις μεγαλύτερες και πιο επιτυχημένες ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες διοικείται από γυναίκα.   

Τα σχετικά με την ναυτιλία επαγγέλματα είναι αποδοτικά, ενδιαφέροντα αλλά και απαιτητικά. Θέλουν ανθρώπους με όρεξη για σκληρή δουλειά, δημιουργικότητα και προσήλωση. Βεβαίως, όπως συμβαίνει σε όλα τα επαγγέλματα, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί την άμεση απασχόληση όλων των αποφοίτων των ναυτιλιακών σχολών. Εξ άλλου χαρακτηριστικό της ναυτιλίας είναι η κυκλικότητα, οπότε σε περιόδους ευημερίας η ζήτηση εργασίας αυξάνεται και στην ύφεση μειώνεται.

Σκοπός του άρθρου μου είναι να επισημάνω στους νέους την προοπτική σταδιοδρομίας σε αυτό τον χώρο. Οι ενδιαφερόμενοι  μπορούν να το ψάξουν περισσότερο. Σε όσους ή όσες το τολμήσουν εύχομαι καλή επιτυχία. 

(Από την στήλη μου "Εμπειρικές συμβουλές αυτοβελτίωσης" στο διαδικτυακό περιοδικό Flow Magazine)

509. Ένα χρήσιμο εργαλείο για επαγγελματίες: "Σημείωμα Επίσκεψης"

                                           CALL MEMO 

FROM :   Your name                                                   DATE :

TO       :  

COMPANY      : (the company of the visitor)

ADDRESS        :   

PHONE NO      :

VENUE             :  (e.g. Our /their premises, by phone, lunch, etc)

INITIATION    :   (Ours, Theirs)

PRESENT FROM OUR CO :

PRESENT FROM OTHER CO: (name, title of calling people)

                                         

PURPOSE: (e.g., to response to their request, to discuss   financing of…, to maintain the contact, to negotiate…., etc)

RESULTS: (Summary of topics discussed, one or a few lines for each topic)

-

-

-

FOLLOW UP:

Οι συναντήσεις εργασίας είναι μέρος της δουλειάς σε πολλά επαγγέλματα, όπως στελέχη επιχειρήσεων και τραπεζών, ασφαλιστικοί σύμβουλοι, πωλητές ή ελεύθεροι επαγγελματίες. Οι συναντήσεις γίνονται με πελάτες (υποψήφιους ή υπάρχοντες), προμηθευτές, συνεργάτες από την Ελλάδα ή το εξωτερικό, κλπ. Ο σκοπός τους ποικίλει: έναρξη ή διεύρυνση συνεργασίας, αντιμετώπιση προβλήματος, διαπραγμάτευση, εθιμοτυπική επίσκεψη ή άλλος. Χώρος, τα γραφεία του ενός ή του άλλου μέρους ή αλλού (π.χ. γεύμα εργασίας). Ανάλογα με το είδος της συνάντησης, σε αυτή συμμετέχει ένα ή περισσότερα άτομα από κάθε πλευρά είτε προσωπικά ή τηλεφωνικά (conference calls).

Μετά τις χειραψίες, τις ανταλλαγές των καρτών, τον καφέ και τα συνήθη γενικόλογα που προθερμαίνουν το κλίμα η συζήτηση προχωρά στην ουσία του θέματος και κλείνει με ένα μήνυμα για τα περαιτέρω: "θα το δούμε και θα σας ενημερώσουμε', "θα είμαστε σε επαφή", "θα σας στείλω τα στοιχεία που ζητήσατε", κλπ.

Όμως, η συνάντηση δεν είναι διοικητικό συμβούλιο όπου τηρούνται πρακτικά. Μετά από σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, με την ρύμη της δουλειάς και την πάροδο του χρόνου, η μνήμη αμβλύνεται. Μετά από ένα σύντομο χρονικό διάστημα δεν θυμόμαστε καθαρά ποιοι ακριβώς συμμετείχαν και τι ελέχθη. Το πρόβλημα λύνει ένα απλό εργαλείο,  το Σημείωμα Επίσκεψης (Call Memo), που μου φάνηκε πολύτιμο σε όλη την διάρκεια της καριέρας μου. Είναι μια  απλή φόρμα, που περιέχει τα εξής στοιχεία: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: (πότε έγινε η συνάντηση)  ΑΠΟ: (το όνομα του συντάκτη) ΠΡΟΣ: (οι αποδέκτες, αναφέρονται πιο κάτω)  ΕΤΑΙΡΕΙΑ: (η άλλη πλευρά) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: (της άλλης πλευράς), ΤΗΛΕΦΩΝΑ: (της άλλης πλευράς), ΧΩΡΟΣ: (τα γραφεία μας / τους, επαγγελματικό γεύμα, τηλεφωνικά) ΠΑΡΟΝΤΕΣ: (από δική μας πλευρά)  ΠΑΡΟΝΤΕΣ ΑΠΟ ΑΛΛΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: (ονοματεπώνυμο και τίτλος) ΣΚΟΠΟΣ: (σε μια ή δύο γραμμές) ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: (με "τηλεγραφικές" φράσεις, έστω και χωρίς ρήμα, καταγράφονται τα κύρια σημεία της συζήτησης). ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ: (Οι επόμενες ενέργειες που συμφωνήθηκε να γίνουν).

Χαρακτηριστικό του Σημειώματος Επίσκεψης είναι η περιεκτικότητα και λακωνικότητα, για αυτό δεν ξεπερνά την μια σελίδα Α4. Η σύνταξή του  είναι ευχερέστερη και ταχύτερη αν γίνει την ίδια ή την επόμενη ημέρα με νωπές ακόμη τις μνήμες ενώ με την κράτηση πρόχειρων σημειώσεων κατά την διάρκειά της (ιδιαίτερα των αριθμών που αναφέρονται) διευκολύνεται περισσότερο και δεν ξεπερνά τα δέκα λεπτά.     

Το Σημείωμα Επίσκεψης αποστέλλεται σε όσους από την εταιρεία μας συμμετείχαν στην συνάντηση, σε άλλους εμπλεκόμενους στην υπόθεση συναδέλφους ή συνεργάτες, στους ιεραρχικά ανώτερους, και στον φάκελο για αρχειοθέτηση. 

Η χρησιμότητά του είναι πολλαπλή: Όσοι συμμετείχαν μπορούν να θυμηθούν ανά πάσα στιγμή τι συζητήθηκε ή να φρεσκάρουν αργότερα την μνήμη του εν όψει μιας νέας συνάντησης μαζί τους. Τα ανώτερα, ιεραρχικά, κλιμάκια ενημερώνονται σε δύο λεπτά για τα διαμειφθέντα, όσο κρατά η ανάγνωση του σημειώματος. Μελλοντικά, οι αντικαταστάτες όσων χειρίζονται μιαν υπόθεση μπορούν να ενημερωθούν πληρέστερα διαβάζοντας τα Σημειώματα Επίσκεψης που βρίσκονται στον σχετικό φάκελο. Για αυτούς τους λόγους, η χρήση τους είναι επιβεβλημένη σε εταιρείες με καλή οργάνωση.

Το Σημείωμα Επίσκεψης δεν είναι ένα ακόμη γραφειοκρατικό στοιχείο αλλά ένα βοήθημα για σωστό μάνατζμεντ. Ο ελάχιστος χρόνος που απαιτεί η σύνταξή του δεν είναι χάσιμο χρόνου αλλά αποδοτική επένδυση. Το συνιστώ ανεπιφύλακτα.  

(Από την στήλη μου "Εμπειρικές συμβουλές αυτοβελτίωσης" στο διαδικτυακό περιοδικό  Flow Magazine: 
http://www.flowmagazine.gr/article/view/Ena_xrisimo_ergaleio_gia_epaggelmaties_simeioma_episkepsis)