329. Η χαρά στη ζωή

Ο χαιρετισμός ανάμεσα σε δύο ανθρώπους που συναντιόνται και δεν είναι Έλληνες είναι μια ευχή για καλή μέρα, ή καλό απόγευμα. Ή μπορεί να είναι κάποια λέξη που ετυμολογικά δεν σημαίνει τίποτε, είναι απλά ένας ήχος: Hello, ciao, κλπ.

Στους Έλληνες τα πράγματα αλλάζουν. Εδώ πρωταγωνιστεί η χαρά. Η χαρά της ζωής.

Ας δούμε πως αυτή η χαρά εκφράζεται στον καθημερινό μας βίο:

·    Ο πιο συνηθισμένος χαιρετισμός ανάμεσα στους νεοέλληνες που συναντιόνται ή αποχωρίζονται είναι το «γεια  χαρά». Που σημαίνει, φυσικά, «σου εύχομαι να έχεις υγεία και χαρά». Δεν έχει καθιερωθεί τυχαία ως χαιρετισμός αυτή η φράση. Κουβαλάει μέσα της μια ολόκληρη φιλοσοφία, μια στάση ζωής, ένα μήνυμα: το μήνυμα να είμαστε χαρούμενοι. Όμως, από την τόσο συχνή, καθημερινή χρήση, έχει φθαρεί το νόημά της και δεν γίνεται άμεσα αντιληπτό. Όπως συμβαίνει άλλωστε με οποιαδήποτε λέξη αν επαναλάβεις πολλές φορές φωναχτά και απανωτά.

·    Το «γεια χαρά» σε πιο επίσημη μορφή γίνεται «χαίρετε». Ένας ευγενικός χαιρετισμός που μας έμαθαν από παιδιά. Δεν έχω υπόψη μου καμιά άλλη γλώσσα στην οποία ο χαιρετισμός τους να εκφράζει χαρά.

·    Στέλνουμε σε κάποιον χαιρετισμούς που εμπεριέχουν την χαρά, και όχι κάποιο τυπικό «regards» ή «salutations» που είναι παντελώς άσχετα με χαρά.

·    Λίγες δεκαετίες πίσω, πριν το τηλέφωνο αντικαταστήσει την αλληλογραφία, η τυπική αρχή κάθε επιστολής ήταν: «Αγαπητέ π.χ. αδελφέ (ή φίλε) Νίκο, χαίρε. Από υγεία είμαι καλά, το αυτό επιθυμώ και δι’ υμάς».

·    Ο Διονύσιος Σολωμός, στο Ύμνο προς την Ελευθερία, που είναι ο Εθνικός μας Ύμνος ανακράζει με πάθος «Χαίρε, ω χαίρε, λευτεριά». Ας μη ξεχνάμε ότι ο Εθνικός ύμνος της Ευρώπης είναι η «Ωδή στη Χαρά» από την 9η συμφωνία του Μπετόβεν.

·    Υπάρχουν, βέβαια, και οι «Χαιρετισμοί» της Μεγάλης Εβδομάδας προς την Θεοτόκο.

·    Λίγες χιλιετίες πίσω, οι αρχαίοι Έλληνες προσαγορεύονταν με χαρά. Π.χ. «Χαίρε, ω Σόλων».

·    Πολλές χιλιετίες πίσω, στους Ορφικούς Ύμνους, ανακαλύπτουμε ανάμεσα στους στίχους: «Και εσύ μεν ούτω χαίρε πολυστάφυλ’ ώ Διόνυσε» (εις Διόνυσον), «Χαίρε Κρόνου θύγατερ συ τε και χρυσόρραπις» (εις Εστίαν), «Χαίρε άνασσα θεά λευκώλενε δία Σελήνη (εις Σελήνην), «Χαίρε άναξ πρόφρων δε βίον θυμήρε όπαζε» (εις Ήλιον).

Η Μισελίν Ροκμπρίν-Κόνερι, ζωγράφος-συγγραφέας, που τυγχάνει και σύζυγος του Σον Κόνερι,  έχει πει: «Το πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή είναι να την χαιρόμαστε. Όλοι έχουμε προβλήματα στη ζωή μας, αν όμως καταφέρουμε να εκτιμάμε τα υπέροχα στοιχεία της, είμαστε νικητές».

Ε, αυτή, το λοιπόν, την χαρά προσπαθώ να ενσωματώσω στην ζωή μου. Όχι έτσι γενικά και αόριστα, αλλά στην συνειδητή βίωση της κάθε ημέρας μου.

(Απόσπασμα από το βιβλίο μου "Αντίο, Άγχος!")

328. Το μυρωδάτο φασκόμηλο

Αν το αρωματικό αυτό φυτό με την πλούσια, εξαίσια μυρωδιά, είχε ένα εξωτικό όνομα, ας πούμε, εντελβάις, φύτρωνε σε απρόσιτα μέρη, στις Άλπεις ή στα Ιμαλάια και πουλιόταν σε υψηλή τιμή, θα ήταν περιζήτητο.

Τώρα όμως που φυτρώνει σε κάθε γωνιά της Ελληνικής γης και πουλιέται παντού και πάμφθηνα, το περιφρονούμε σαν παρακατιανό πιστεύοντας πως το αφέψημά του  σερβίρεται μόνο σε κάτι γέρους, στα επαρχιακά καφενεία. Φασκόμηλο, σου λέει…

Σε επαγγελματικό ταξίδι στην Κορέα, αναγκάστηκα να πιω πολλά φλιτζάνια με γκινσένγκ, το εθνικό τους ρόφημα, αφού το πρόσφεραν σε κάθε γραφείο που επισκεπτόμουν αντί για καφέ ή τσάι. Ήταν φτιαγμένο από μια τοπική ρίζα που ξέραιναν και έκαναν σκόνη. Η γεύση του; Απαίσια. Καμιά σχέση με τη μοσχοβολιά του φασκόμηλου.

Πέραν της ευωδιάς του, το φασκόμηλο έχει αντισηπτικές, αποχρεμπτικές και σπασμολυτικές ιδιότητες, γι΄αυτό η επιστημονική ονομασία του είναι "Σάλβια η φαρμακευτική".  Ό,τι πρέπει για τα κρυολογήματα του χειμώνα, που μας ταλαιπωρούν.   
Το κατάλληλο μάρκετινγκ έκανε ένα καραμελοζούμι, τίγκα στην ζάχαρη και στην καφεΐνη, να γίνει το Νο 1 αναψυκτικό στον κόσμο. Έτσι λοιπόν, μια απλή διαφημιστική καμπάνια, θα μπορούσε να πείσει πρώτα εμάς, του Έλληνες, να αλλάξουμε την στρεβλή αντίληψη που έχουμε για το φασκόμηλο και να το αναγάγουμε σε εθνικό μας τσάι. Ύστερα, να πείσουμε τους ξένους για την αξία του και να το εξάγουμε.

«Λεφτά υπάρχουν». Αρκεί να τα ανακαλύψουμε.

327. Το πιο επικίνδυνο θηρίο του κόσμου

Άνθρωποι απλοί, καθημερινοί, πολιτισμένοι, ευγενείς και ιδεολόγοι, σε ακραίες συνθήκες  μετατρέπονται σε θηρία. Τρία παραδείγματα:

Οι θηριωδίες των ναζιστών, αρκετοί από τους οποίους δεν ήσαν άξεστοι Τεύτονες αλλά καλλιεργημένοι αστοί και λάτρεις της κλασικής μουσικής.

Οι επιζήσαντες αεροπορικού δυστυχήματος στις Άνδεις, το 1972, που κανιβάλισαν πτώματα για να επιβιώσουν. Δεν σπεύδω να τους κατηγορήσω, απλή επισήμανση κάνω. Κι εμείς, στη θέση τους, ίσως το ίδιο να κάναμε.  

Οι σύντροφοι του Μίκη Θεοδωράκη, (σύμφωνα με δική του μαρτυρία) ιδεολόγοι κομμουνιστές, συγκρατούμενοί του σε ξερονήσι, όταν έφεραν ένα βαρέλι πόσιμο νερό, ύστερα από μέρες δίψας, δέρνονταν μεταξύ τους ποιος θα πρωτοπιεί.

Επίτηδες δεν αναφέρομαι σε άλλες ανθρώπινες φρικαλεότητες, όπως επινοήσεις για βασανιστήρια. Αυτές αφορούν αρρωστημένα μυαλά, ενώ εδώ μιλώ για φυσιολογικούς ανθρώπους, όπως εμείς.  

Σε ένα από τα πάρκα της Ντίσνεϊλαντ, στην Φλώριδα, μια ταμπέλα γράφει «το πιο επικίνδυνο θηρίο του κόσμου». Όταν πλησιάσεις γεμάτος περιέργεια, ανακαλύπτεις με έκπληξη πως πρόκειται για έναν απλό…καθρέφτη!  

326. Καλέ μου γείτονα!

Πριν από χρόνια, απόκτησα ένα παλιό, πέτρινο σπίτι  σε κάποιο ορεινό χωριό. Ξυπνώντας το πρωί, μετά την πρώτη διανυκτέρευσή μου εκεί, ξεμύτισα από την αυλόπορτα για να περιεργασθώ τα πέριξ.

Ο πρώτος άνθρωπος που συνάντησα  ήταν ο κυρ-Παναγιώτης, ορεσίβειος γέροντας βοσκός, που έμενε με την φαμίλια του, παιδιά κι  εγγόνια, στο απέναντι σπιτικό. Μόλις με αντίκρισε, ανέμισε με ενθουσιασμό την μαγγούρα του και μου φώναξε από μακριά: «Καλέ μου γείτονα, καλώς όρισες!».

Η εγκάρδια αυτή η υποδοχή σε ένα νέο για μένα τόπο, από έναν άνθρωπο που πρωτόβλεπα, με ξάφνιασε ευχάριστα και με εντυπωσίασε. 

Παράδειγμα για μίμηση δεν γίνονται μόνο οι σπουδαγμένοι και οι σπουδαίοι  αλλά και οι αγράμματοι κι ασήμαντοι. Οι τελευταίοι, μάλιστα, ίσως πιο συχνά...

325. Η Ποίησις φησί το άφατον

Το ανείπωτο μόνον η Ποίηση μπορεί να προσεγγίσει. Ένα γεγονός τόσο μεγαλειώδες που ξεπερνά τον ανθρώπινο μέτρο, που μπροστά του τα χείλη βουβαίνουν κι οι λέξεις φτωχαίνουν, ποιος θα μπορούσε να περιγράψει, εκτός από τον ποιητή; Μόνον αυτός μπορεί να διαλέγεται με το υπερ-ρεαλιστικό, το αφηρημένο,  το εξώκοσμο. 

Παράδειγμα, ο θάνατος. Μόνο το λαϊκό μοιρολόι μπορεί να τον προσεγγίσει χωρίς να τον εξευτελίσει. Όμως, κι αυτό ποίηση δεν είναι;

Άλλο παράδειγμα, το θείον. Οι θρησκευτικοί ύμνοι, τα απολυτίκια, τα κοντάκια κλπ, ατόφια ποίηση δεν είναι;

Κι ακόμη, τις ηρωικές πράξεις, μόνο τα έπη και η δημοτική ποίηση δεν είναι εκείνα που μπορούνε άξια να περιγράψουν;

Κι όταν, ύστερα από κάποια δισεκατομμύρια χρόνια, αρχίσει να σβήνει ο ήλιος, ή όταν σε ανύποπτο χρόνο ένας μετεωρίτης χτυπήσει την γη ποιος δημοσιογράφος ή ποιος καλλιτέχνης θα μπορούσε να περιγράψει την καταστροφή της οικουμένης και, μαζί μ’ αυτήν, το τέλος του νοήμονος κόσμου, του μόνου γνωστού στο σύμπαν ίσαμε σήμερα; Κανείς! Γιατί ο ποιητής θα χαθεί κι αυτός...

324. ΑΙΣΩΠΟΣ

«Συγγνώμη, κι εσείς περιμένετε για την οντισιόν από τον κύριο Αίσωπο;» ρωτά ευγενικά το εισερχόμενο μυρμήγκι τα άλλα ζούδια που περιμένουν υπομονετικά στη γωνιά τους.

Χιουμοριστική αναφορά στον πασίγνωστο μύθο του Αισώπου.

(Εικονίζεται το έργο μου "Αίσωπος" από την συλλογή "Γελοιογραφίες"

323. Από την χορδή στη μπαταρία

Βλέπω το κουρδιστό ρολόι που κράτησα για ενθύμιο από το πατρικό μου σπίτι και θαυμάζω, ακόμη μια φορά, την ανθρώπινη επινοητικότητα. Παιδί, έβγαζα το καπάκι και περιεργαζόμουν τον μηχανισμό του. Ένα μεγάλο ελατήριο του δίνει κίνηση. Αποθηκεύει την ενέργεια που παίρνει από το κούρντισμα και την αποδεσμεύει σταδιακά.

Το ίδιο κάνει και η χορδή του τόξου. H μυική δύναμη που συσσωρεύεται με το τέντωμά της απελευθερώνεται ακαριαία εκτινάσσοντας το βέλος. 

Μυική δύναμη συγκέντρωναν και τα συστρεφόμενα σχοινιά στους καταπέλτες που εκτόξευαν ογκόλιθους στα κάστρα των εχθρών.

Οι ανακαλύψεις που ακολούθησαν (πυρίτιδα, ατμομηχανή, ηλεκτρικό ρεύμα, κλπ) αχρήστευσαν ελατήρια και τεντωμένες χορδές.

Τα τελευταία χρόνια, οι μπαταρίες κυριάρχησαν στη ζωή μας. Βρίσκονται παντού: στο αυτοκίνητο, στο ρολόι χεριού και τοίχου, στον φανό, στο κινητό, στο λαπ-τοπ, στο τηλεχειριστήριο, στα παιχνίδια, στον συναγερμό, στη φωτογραφική, κουρευτική και ξυριστική μηχανή, στη βιντεοκάμερα, στον βηματοδότη, στο πιεσόμετρο, στα ακουστικά βαρυκοήας και home cinema, στη ζυγαριά κουζίνας και λουτρού, στο σκουπάκι της κουζίνας,  στην οδοντόβουρτσα, στο κλειδί του αυτοκίνητου, στο δραπανικατσάβιδο, στο στυλό λέιζερ, σε όλα τα γκάτζετ.

Μετά την εποχή του χαλκού και του σίδηρου βιώνουμε τώρα την εποχή της μπαταρίας!

322. Κύκλοι γνωριμιών

         Νήπιο, ο κύκλος των γνωστών μου περιοριζόταν στην οικογένεια και στους συγγενείς μου.

Στο δημοτικό, διευρύνθηκε στους συμμαθητές και στους φίλους της γειτονιάς.

Στο γυμνάσιο και λύκειο, νέοι συμμαθητές του σχολείου και των Αγγλικών.

Στο πανεπιστήμιο, συμφοιτητές και φίλοι.

Στα χρόνια του θητείας, οι άλλοι στρατιώτες.

Στους  επαγγελματικούς χώρους, οι συνάδελφοι.

Οι εκάστοτε γείτονες.

Το σόι και ο φιλικός κύκλος της γυναίκας μου.  

Είναι ωραίο να κάνεις νέες γνωριμίες. Σαν να ταξιδεύεις και να γνωρίζεις ξένους τόπους.

Με την πάροδο του χρόνου, τα περιθώρια στενεύουν. Ίσως ο τελευταίος κύκλος γνωριμιών μου, μετά από χρόνια, να είναι σε κάποιον οίκο ευγηρίας…

321. Σε μαγικά νησιά θέλω να βρεθούμε...

Όταν βλέπω φωτογραφίες μακρινών πόλεων και εξωτικών τοπίων, νιώθω μελαγχολία. Μου θυμίζουνε πως υπάρχουν μέρη που δεν θα επισκεφθώ, γυναίκες που δεν θα ερωτευτώ,  μουσικές που δεν θα ακούσω, ανθρώπους που δεν θα γνωρίσω, φαγητά που δεν θα γευθώ, μυρωδιές που δεν θα οσφρανθώ, συζητήσεις που δεν θα κάνω.

Να γιατί πιστεύω ότι τα χρήματα που δίνει κανείς ταξίδια, όπως και για βιβλία, μουσική και θέατρο δεν είναι σπατάλη, δεν είναι έξοδο αλλά επένδυση.

Τα αναγνώσματα, τα ακούσματα και οι εμπειρίες του ταξιδιού δεν «καταναλώνονται». Στοιχειώνουν μέσα μας και μας συντροφεύουν υποσυνείδητα σε όλη μας την ζωή.

320. Ένα ζευγάρι 100 ετών

Ας φανταστούμε το ιδανικό ζευγάρι: αγαπημένο, με κοινά ενδιαφέροντα, ίδιο χρώμα, θρησκεία και καταγωγή, με παρόμοιο κοινωνικό περιβάλλον, σπουδές, και ηλικία, που έχει συμβιώσει αρμονικά για δεκάδες χρόνια. "Αυτοκόλλητοι" με άλλα λόγια.  

Θα στοιχημάτιζες πως ένα μεγάλο μέρος από τις καθημερινές  σκέψεις  του ζευγαριού ταυτίζονται ή είναι παρόμοιες. Δεν συμβαίνει αυτό. Πιστεύω πως αυτή η ταύτιση δεν ξεπερνά το 3%.

Το υπόλοιπο 97% αφορά διαφορετικές σκέψεις, που αντανακλούν τις ατομικές του ανησυχίες, φόβους, ελπίδες, προσδοκίες, επιθυμίες, αξίες, προτεραιότητες, ενδιαφέροντα κλπ.  Στην πραγματικοτητα, καθένας τους ζει στον δικό του ψυχικό, πνευματικό και φαντασιακό μικρόκοσμο.

Όλοι μας, ως ξεχωριστή οντότητα, κουβαλάμε μέσα μας τις αναμνήσεις και τα βιώματα, που μας καθόρισαν από παιδί. Κουβαλάμε ακόμη τις μυριάδες προσλαμβάνουσες που σμίλεψαν τον χαρακτήρα μας. Καθένα από αυτά τα στοιχεία είναι μοναδικό, και όλα μαζί διαμορφώνουν τις καθημερινές σκέψεις μας.

Μπορεί να ζούμε  εκατό χρόνια, να είμαστε κοινωνικοί και να μιλάμε καθημερινά με όλο τον κόσμο. Όμως, ο  χρόνος κατά τον οποίο ταυτιζόμαστε πνευματικά με τους άλλους είναι ελάχιστος.

Εξαίρεση οι συγγραφείς: η ανάγνωση ενός είναι  μια ετεροχρονισμένη, αυτούσια μετάγγιση σκέψεων από το μυαλό του συγγραφέα στο μυαλό των αναγνωστών, πολλαπλασιασμένη με τον αριθμό των αναγνωστών. Για όσο διάστημα διαρκεί η ανάγνωση, οι σκέψεις συγγραφέα-αναγνώστη είναι συντονισμένες  στο ίδιο μήκος κύματος. Σχεδόν ταυτίζονται. 

Εν κατακλείδι, μόνοι γεννιόμαστε, μόνοι ζούμε, μόνοι πεθαίνουμε.

(Εικονίζεται το έργο μου "Αδάμ & Εύα" από την συλλογή "Μπουκάλια")

319. Η μύτη του Μορφωνιού

Σε όλο το ζωικό βασίλειο η όσφρηση παίζει ζωτικό ρόλο για την επιβίωση των ειδών.

Τα νεογέννητα αναγνωρίζουν τις μαμάδες τους (και αντιστρόφως) με την όσφρηση. Το ίδιο συμβαίνει με όλα τα μέλη των κοινωνιών, περιλαμβανομένων των εντόμων. Η μυρωδιά γίνεται αντιληπτή από τους ευαίσθητους αισθητήρες των ζώων από χιλιόμετρα μακριά, είτε στον αέρα είτε στο νερό. 

Αυτό εξηγεί την ισχυρή μνήμη που έχει ο άνθρωπος στις μυρωδιές. Μπορεί να ξεχνάμε εικόνες ή γεγονότα αλλά ποτέ μυρωδιές. Όπως είπε κι ο Βίκτωρ Ουγκώ στους Αθλίους "τίποτε στον κόσμο δεν ξυπνάει μιαν ανάμνηση όσο η μυρωδιά".

Λειτουργούμε αταβιστικά, τότε που η μυρωδιά, για το ανθρώπινο είδος, σήμαινε επιβίωση.

(Εικονίζεται ο Μορφωνιός, από την συλλογή μου με φιγούρες του Θεάτρου Σκιών του Τάσου Κούζαρου)

318. Ομοφυλοφιλία και ιερατείο

Οι κατά καιρούς αποκαλύψεις ροζ σκανδάλων μητροπολιτών αλλά και απλών κληρικών (55άχρονος ιερέας, στην επαρχία, πατέρας 4 παιδιών, ταξίδευε συχνά στην Κορυτσά προς άγραν νεαρών έναντι 50 ευρώ) δεν φανερώνουν παρά ένα κοινό μυστικό.      

Φαίνεται πως η ομοφυλοφιλία βρίσκει καταφύγιο σε δύο κυρίως επαγγελματικούς χώρους: στον  καλλιτεχνικό και στον ιερατικό. Επειδή ο πρώτος  την κάνει αποδεκτή στους κόλπους του ενώ ο  δεύτερος προσφέρει καμουφλάζ και αλληλο-κάλυψη.

Θάλασσες μελανιού έχουν χυθεί διαχρονικά για την απελευθέρωση των λαών. Λίγες μόνο σταγόνες για την απελευθέρωση του παγκόσμιου ομοφυλοφιλικού πληθυσμού.

317. Η ΑΧΙΛΛΕΙΟΣ ΠΤΕΡΝΑ

Το σχήμα αυτού του βότσαλου έμοιαζε καταπληκτικά με αντρικό γυμνό πόδι. Απλά πρόσθεσα μερικές γραμμές για να ξεχωρίσω τα δάχτυλα. Δεν παρέλειψα και τον...κάλλο που έγινε από το στενό παπούτσι! 

Τίνος είναι  η πιο διάσημη φτέρνα; Του Αχιλλέα, φυσικά.

(Εικονίζεται το έργο μου "Η Αχίλλειος πτέρνα" από την συλλογή "Σινιλκή σε βότσαλο")

316. Η τζαμπατζίδικη φιλανθρωπία

Εκνευρίζομαι όταν παίρνω στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, από σοβαρούς γνωστούς, διάφορα chain letters που απευθύνονται μόνο σε πολύ αφελείς.

Ένα από αυτά, το πιο κλασικό πήρα σήμερα. Έχει την φωτογραφία ενός άρρωστου παιδιού (φωτο), που συνοδεύεται από το εξής κείμενο:

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ - ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ. Το μωράκι πάσχει από καρκίνο στον ΕΓΚΕΦΑΛΟ . Με κάθε προώθηση οι γονείς του παίρνουν 5 cents για να πραγματοποιήσουν την εγχείρηση.
ΠΙΣΤΕΥΟΥΜΕ ΑΚΡΑΔΑΝΤΑ ΟΤΙ ΑΞΙΖΕΙ ΚΑΘΕ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΣ.
ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΣ ! ! !

Απάντησα στον αποστολέα με το εξής μήνυμα:

Απορία: ποιος είναι αυτός άγνωστος που πληρώνει 5 σεντς στους γονείς ανά μήνυμα; (Σημειωτέον ότι δεν υπάρχει τεχνικά τρόπος να μετρηθούν τα αποστελλόμενα μηνύματα, αλλά αυτό είναι λεπτομέρεια).

Γιατί αυτός ο «άγνωστος φιλάνθρωπος»  δεν παρέχει την βοήθειά του απευθείας στους γονείς αντί να την συνδέει ανοήτως με ανώφελες αποστολές μηνυμάτων;

Κοντολογίς, ένα ακόμη chain letter, που χρησιμοποιεί ανεπαίσχυντα ως δόλωμα την συγκινητική φωτογραφία κάποιου άρρωστου παιδιού.

Φυσικά, διέγραψα το μήνυμά σου χωρίς να το στείλω σε κανένα.

Πριν το διαγράψω μέτρησα τις ηλεκτρονικές διευθύνσεις περίπου 100 αποδεκτών που είχε σταλεί πριν από εμένα.   

Καταλαβαίνω το κίνητρο του αρχικού συντάκτη του chain letter. Είναι η συλλογή ηλεκτρονικών διευθύνσεων που θα πουλήσει σε εταιρείες που προωθούν ποικιλώνυμα προϊόντα, (από βιάγκρα μέχρι μεγεθυντές οργάνων),  μέσω ομαδικών αποστολών ενοχλητικών μηνυμάτων (spam).  

Δεν καταλαβαίνω όμως την αφέλεια όσων «τσιμπάνε» και συμμετέχουν απερίσκεπτα στο κακόβουλο παιχνίδι του, διαδίδοντας το μήνυμα. Ίσως καλόπιστα νομίζουν πως έτσι επιτελούν φιλανθρωπικό έργο, χωρίς να βάλουν το χέρι στην τσέπη. Αισθάνονται σαν τον Καλό Σαμαρείτη, επειδή μόνο και μόνο έκαναν forward ένα μήνυμα.

Εκτός από τζάμπα μάγκες (που έλεγε κι ο Σημίτης) φαίνεται πως έχουμε και τζάμπα φιλάνθρωπους...

315. Η παλιά ντροπή

Χριστούγεννα 1957, τρίτη δημοτικού, η δασκάλα μάς ζήτησε να κάνουμε κάποιο δώρο στους φτωχούς συμμαθητές μας.

Κρατώντας το πακέτο με τα μελομακάρονα που μου έδωσε η μητέρα μου και μαζεύοντας τα τελευταία υπολείμματα του κουράγιου μου, πλησίασα αμήχανος την ορφανή συμμαθήτριά μου, που ζούσε με την γιαγιά της.

Άφησα στα χέρια της το πακέτο ψελλίζοντας κάτι, κι έσπευσα να απομακρυνθώ ντροπιασμένος, φοβούμενος μην την πρόσβαλα.

Με κυνηγά ακόμη εκείνη η «ντροπή» κι ας πέρασε μισός αιώνας από τότε.

314. ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΑΓΟΙ

Τα άδεια μπουκάλια νερού, εκτός από τον ανθρωπομορφισμό έχουν ευλυγισία ενώ το πώμα τους μοιάζει με κεφάλι. Η ευλυγισία βέβαια είναι σχετική, αφού μόνο μια ελαφρά κάμψη μπορούν να κάνουν, χωρίς να παραμορφωθούν.
Την εκμεταλλεύτηκα για να δημιουργήσω μια σειρά έργων.
Ένα από αυτά είναι η Προσκύνηση των Μάγων.
Πρόσθεσα, για δώρα, τρία διακοσμητικά αντικείμενα.

Βάση από πλεξιγκλάς για να ταιριάζει με το διαφανές πλαστικό των μπουκαλιών.

(Έργο μου από την συλλογή "Μπουκάλια")

313. Η γλύκα του ψητού

Στην δεκαετία του ’50, στα δημοτικά σχολεία, οι δάσκαλοι διένειμαν στους μαθητές κίτρινο βούτυρο και τυρί. Τα έστελνε αμερικανική οργάνωση για τα υποσιτιζόμενα Ελληνόπουλα, ύστερα από ένα παγκόσμιο πόλεμο και ένα χειρότερο εμφύλιο. Η παιδική αδενοπάθεια, άγνωστη σήμερα, τότε ήταν στην ημερήσια διάταξη.

Σήμερα, ο πόλεμος στην Ελλάδα είναι μια μακρινή ανάμνηση. Αμερικανική βοήθεια δεν υπάρχει. Ούτε κονσέρβες με βούτυρο και τυρί. Υπάρχουν όμως υποσιτιζόμενα Ελληνόπουλα, που λιποθυμούν στο σχολείο από την πείνα. Το υπουργείο, λέει, οργανώνει στα σχολεία υποβαθμισμένων περιοχών της Αθήνας διανομή «μικρογευμάτων», δηλαδή ένα ποτήρι γάλα ή ένα σάντουιτς.

Η οικονομική κρίση που βιώνουμε γενικεύεται. Μακραίνουν οι ουρές στα συσσίτια που οργανώνουν διάφοροι φορείς: εκκλησία, δήμοι, φιλανθρωπικές οργανώσεις,  ομάδες  ιδιωτών. Είναι η αυτοάμυνα της κοινωνίας για να προστατευτεί και να αντιμετωπίσει ένα αναπάντεχο εισβολέα που χτυπά παντού και δημιουργεί νέα θύματα-ανέργους.

Φοβάμαι ότι η οικονομική ανάκαμψη θα αργήσει. Το κράτος όχι μόνο δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες κοινωνικής πρόνοιας, που αυξάνουν οσημέραι, αλλά θα αναγκαστεί να τις περικόψει. Μόνη διέξοδος η κοινωνική αλληλεγγύη. Δηλαδή, εσείς κι εγώ, όλοι μας, όσο μπορούμε, να συνδράμουμε τους άγνωστους συνανθρώπους μας. Είτε ατομικά είτε μέσω  ενός από τους φορείς που αναφέραμε πιο πάνω. Εύκολα τους βρίσκεις κανείς, αν ψάξει. Μπορεί ακόμη κάποιος να δημιουργήσει και να οργανώσει τον δικό του πυρήνα έμπρακτης βοήθειας. Για παράδειγμα, διάβασα στον τύπο ότι κάποιοι δάσκαλοι του 5^ου και του 22^ου δημοτικού σχολείου Κερατσινίου, σε συνεργασία με δασκάλους σχολείων του Περάματος, φροντίζουν μαθητές που έχουν ανάγκη. «Παίρνω σημειώματα από γονείς που μου γράφουν “δώστε κάτι στο παιδί μου να φάει, δεν έχω να το ταΐσω”»,  διηγείται ένας από αυτούς.

Τις ημέρες των Χριστουγέννων συνηθίζεται να μαλακώνουν οι καρδιές και να ανοίγουμε το πορτοφόλι μας. Είμαι βέβαιος ότι πολλοί από εμάς θα το κάνουν. Όμως, το πρόβλημα δεν είναι στιγμιαίο αλλά διαρκές. Θα συνεχίσει αμείωτο και τον Γενάρη και τον Φλεβάρη και όλους τους μήνες του χρόνου, αφού η ανάγκη για τροφή είναι καθημερινή. Όσοι μπορούμε έχουμε ηθική υποχρέωση να συνδράμουμε.  Και θα ανταμειφτούμε γι’ αυτό. Όχι σε μιαν άλλη ζωή αλλά εδώ και τώρα. Αμοιβή μας είναι η  ικανοποίηση που θα μας δώσει ο ίδιος ο εαυτός μας. Μια δοκιμή, έστω μικρή, θα  πείσει για την αλήθεια του ισχυρισμού μου.

Συχνά καταφεύγουμε στην ψεύτικη δικαιολογία «δεν βαριέσαι, αν δεν βοηθήσω εγώ θα βοηθήσουν οι άλλοι». Μα, για τον καθένα από εμάς, οι άλλοι είμαστε εμείς. Δεν υπάρχουν άλλοι «άλλοι».

Μια κοινωνία διαλύεται όταν καταρρεύσει ο ιστός της. Στην εποχή μας, όπου όλα τα προπύργια γύρω μας ένα προς ένα γκρεμίζονται με πάταγο και οι αξίες έχουν διαβρωθεί,  η αλληλεγγύη θα δημιουργήσει ένα νέο, αρραγή κοινωνικό ιστό, που θα περάσει την πατρίδα μέσα από την έρημο που διανύει τώρα. Εμείς, οι Έλληνες, στα δύσκολα (προ παντός στα δύσκολα) μεγαλουργούμε.

Φίλες και φίλοι αναγνώστες, λυπάμαι αν το σημείωμα αυτό, γιορτάδες μέρες, σας «έκοψε την γλύκα του ψητού» που λέει κι ο γραφικός ενωμοτάρχης στην κινηματογραφική «Μανταλένα». Όμως, οι πεινασμένοι δεν μπορούν να περιμένουν.  Είναι εκεί και μας προσμένουν.

312. Η θαλπωρή του φουρνάρικου

Τις κρύες μέρες του χειμώνα, όταν μπαίνουμε σε  φουρνάρικο νιώθουμε μια γλυκιά θαλπωρή, μιαν ασφάλεια. Η θολή τζαμαρία σηματοδοτεί το όριο ανάμεσα στον εξωτερικό παγερό χώρο, όπου πρέπει να παλέψεις για να εξασφαλίσεις το φαγητό σου, και στον εσωτερικό, που παρέχει δύο σημαντικά αγαθά για επιβίωση: ζέστα και ψωμί.

Λειτουργώντας αταβιστικά, το φουρνάρικο της γειτονιάς, στο διάστημα των λίγων λεπτών που διαρκεί η επίσκεψή μας εκεί, λειτουργεί σαν το πατρικό μας σπίτι.

Περιέργως, ένα εστιατόριο δεν προσφέρει τη ίδια αίσθηση. Ίσως γιατί εκεί λείπει η έντονη ζέστα, που αντιδιαστέλλεται με το εξωτερικό ψύχος ή γιατί εκεί το ψωμί δεν έχει την πρωτοκαθεδρία του βασικότερου τρόφιμου, όπως συμβαίνει στο φουρνάρικο.

311. Ξυλίκι και τσιρότο

Πιτσιρικάδες παίζαμε στους δρόμους και στις αλάνες της γειτονιάς. Μια πολυτέλεια που τα σημερινά παιδιά δεν έχουν. Τα πιο πολλά παιχνίδια (ποδόσφαιρο, κυνηγητό, κρυφτό, ξυλίκι, πρωτελιά, σχοινάκι κλπ),  απαιτούσαν τρεχαλητό και έντονη σωματική δραστηριότητα.

Συχνά γλιστρούσαμε, σκοντάφταμε, πέφταμε και χτυπούσαμε. Οι τραυματισμοί συνηθισμένοι. Οι πρώτες βοήθειες με λίγο οινόπνευμα, οξυζενέ, ιώδιο ή σκόνη σουλφαμίδα. Κάποιοι έσπευδαν να βάλουν μια διαλυμένη γόπα τσιγάρου με την πεποίθηση ότι ο καπνός σταματά την αιμορραγία, αψηφώντας το μικροβιακό φορτίο της. Μετά, μια γάζα με τσιρότο ή επίδεσμος από σχισμένο ύφασμα. Ούτε «τραυμαπλάστ», ούτε ραψίματα, ούτε αντιτετανικός ορός ούτε αντιβιοτικά.

Αδιάψευστη μαρτυρία των παιδικών τραυμάτων οι ουλές που φέρουν ακόμη, συνήθως στα γόνατα, οι σημερινοί μεσήλικες…

(Εικονίζεται το έργο μου "Η Ζωίτσα κάνει σχοινάκι" από την συλλογή "Τιρμπουσόν")

310. Στην κηδεία του Νίκου Κούρκουλου

Πριν λίγα χρόνια, στην κηδεία του Νίκου Κούρκουλου, στο νεκροταφείο του Ζωγράφου, όπως διάβασα στον τύπο, παρέστησαν ηθοποιοί και καλλιτέχνες, φυσικά, αλλά και βουλευτές, συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης, υπουργοί, πρώην πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας, η πρόεδρος της Βουλής, και ο ίδιος ο πρωθυπουργός! Μόνο ο εν ενεργεία πρόεδρος της Δημοκρατίας απουσίαζε.

Άραγε, γιατί ουδείς πολιτικός δεν παρέστη στην κηδεία άλλων μεγάλων ηθοποιών π.χ. του Αλέκου Αλεξανδράκη; Επειδή, απλούστατα, κανείς τους δεν πήγε για να τιμήσει την μνήμη του εκλιπόντος αλλά για να υποβάλει τα σέβη του στην χήρα. Και με την ελπίδα, κυρίως, ότι θα υπέβαλε τα σέβη του (με την πρόφαση των συλλυπητηρίων) στον αδελφό της. Ο οποίος όμως τους την έσκασε και δεν παρέστη.

Είμαι βέβαιος ότι ο Νίκος, που ποτέ δεν ξέχασε την λαϊκή καταγωγή του, θα γελούσε ειρωνικά με αυτό το θέαμα, από εκεί ψηλά που βρισκόταν…

309. Το μυστικό του "ατάλαντου" ζωγράφου

Γνώρισα πρόσφατα ένα φιλότεχνο δικηγόρο. Από τις πρώτες κουβέντες, μού αποκάλυψε την αιτία που τον έκανε φανατικό συλλέκτη πινάκων ζωγραφικής:

"Από παιδάκι μού άρεσε να ζωγραφίζω. Όταν πήγαινα στο νηπιαγωγείο,  η δασκάλα μάς ζήτησε να ζωγραφίσουμε ένα σπιτάκι. Έβαλα τα δυνατά μου και έφτιαξα μια  υπέροχη ζωγραφιά. Της την έδειξα με καμάρι και περίμενα να πει και σε μένα μπράβο, όπως  στα άλλα παιδιά. Εκείνη, μόλις το είδε, έφριξε. Το έσκισε και πέταξε τα κομμάτια στον αέρα λέγοντας «τι αηδίες είναι αυτές!». Από τότε μέχρι σήμερα δεν τόλμησα να σχεδιάσω ούτε γραμμή. Έτσι, διοχέτευσα την αγάπη μου για την ζωγραφική στην συλλογή πινάκων".  

Η ιστορία μού θύμισε την γνωστή ρήση του Ταλλεϋράνδου: «αυτό είναι  κάτι χειρότερο από έγκλημα. Είναι λάθος». Της "παιδαγωγού", συμπληρώνω.

308. H θανάσιμη μοναξιά της τρίτης ηλικίας

Η φίλη μας, η Αναστασία, ταξίδευε με τον ηλεκτρικό Αθήνα-Πειραιά.

Στο απέναντι κάθισμα καθόταν μια ηλικιωμένη κυρία.

Πιάσανε την κουβέντα.

Σε λίγο, η Αναστασία σηκώθηκε για να κατεβεί στην στάση.

Η άλλη την αποχαιρέτισε με χειραψία λέγοντας:

"Σας ευχαριστώ πολύ για την συζήτησή μας. Είχα μια εβδομάδα να μιλήσω σε άνθρωπο"... 

Εκτός από την οικονομική υπάρχει και η συντροφική πενία.

Άραγε, ποια από τις δύο είναι η πιο δυσβάσταχτη;

(Εικονίζεται το έργο μου "Η γιαγιά της Κοκκινοσκουφίτσας" από την συλλογή "Σινική σε βότσαλο")

307. Ονόματα από νηπιακά ψελλίσματα

Διάβασα πως το πραγματικό όνομα του Κακά, του άσου του ποδοσφαίρου από την πατρίδα του Πελέ, είναι Ρικάρντο. Κακά τον έλεγε ο μικρότερος αδελφός του, όταν ήταν νήπιο, προσπαθώντας να προφέρει το κανονικό του όνομα, και του έμεινε.  

Τέτοιες περιπτώσεις γνωρίζω κι άλλες. Η Ντάντα (από το Αλεξάνδρα) όπως την έλεγε μικρή η αδελφή της, η Κουκούνη (από το Ελισάβετ), γιατί έτσι την έλεγαν οι ανιψιές της. Mέχρι τώρα που έγιναν γιαγιάδες, Ντάντα και Κουκούνη τις λέμε.

Φτηνά την γλύτωσαν και διατήρησαν το κανονικό τους όνομα, η παλιά μας γειτόνισσα, η κυρία Δέσποινα, που μικρός την έλεγα Γκέκακα και ο Βασίλης, o εξάδελφός μου, που τον φώναζα...Κακακάκα.

(Εικονίζεται το έργο μου "Ο Πελέ κατάδικος" από την συλλογή "Εργαλεία")

306. Το βάρος της ζωής

Η ζωή δεν είναι μόνο παιζογελώ. Είναι και επιβίωση και πάλη και έννοιες κι ευθύνες και προβλήματα και κακοτυχίες και αρρώστιες και θάνατοι. Η ζωή είναι ένα μείγμα από ευχάριστα και δυσάρεστα. Η δοσολογία ποικίλλει μεταξύ των ανθρώπων. 

Μας βολεύει κάποιος να αναλαμβάνει μέρος από αυτή την ευθύνη: θεός, τύχη, κισμέτι, αστρολογία, κομμουνισμός, δημοσιοϋπαλληλίκι, πλούσιος γάμος (με αταίριαστο σύντροφο), κλπ.

Οι πιο ευαίσθητοι δεν αντέχουν αυτή την πίεση. Καταφεύγουν στον μοναχισμό,  στα ναρκωτικά, στην ψυχανάλυση, στην αυτοαπομόνωση, στην αυτοκτονία ή στην αγαμία (για να μην προσθέσουν οικογενειακές ευθύνες που δεν αντέχουν).

Η τέχνη έρχεται αρωγός να ελαφρύνει το βάρος της ζωής.

(Εικονίζεται το σκίτσο μου με τίτλο "Αυτόχειρ" από την συλλογή "Γελοιογραφίες")

                                                                       

305. Αμοιβή 61.000 ευρώ τον μήνα

Αντιγράφω από εφημερίδα:
"Χθες οδηγήθηκε στο Αυτόφωρο ο Χ για μη καταβολή δασμών και φόρων ύψους 1,1 εκατ. ευρώ. Καταδικάστηκε σε 18 μήνες φυλάκιση".

Έχουμε και λέμε: 1,1 εκατ, ευρώ διά 18 μήνες μάς κάνει 61.000 ευρώ τον μήνα.
Αν ο καταδικασθείς έχει τα λεφτά αυτά στην Ελβετία, (που είναι το πιθανότερο), άραγε τι θα προτιμούσε, (α) να πληρώσει τα χρωστούμενα και να γλυτώσει την φυλακή ή (β) να μπει στην φυλακή για 18 μήνες και να γλυτώσει τα λεφτά;
Εσύ, φίλε αναγνώστη, τι θα διάλεγες;

Το θέμα είναι γιατί αδράνησαν οι φορολογικές αρχές και δεν τον συνέλαβαν όταν ακόμη το χρέος ήταν μικρότερο; Εκεί που το άφησαν να φτάσει, στα ύψη, ο φοροφυγάς έχει κάθε συμφέρον να προτιμήσει την φυλακή, όπου θα "αμείβεται" με 61.000 ευρώ τον μήνα. 

Την αδράνεια των αρχών την πληρώνουμε όλοι με περικοπές στην σύνταξη και στον μισθό ή την απώλεια της δουλειάς μας.

(Εικονίζεται το έργο μου "Ο Πελέ κατάδικος" από την συλλογή "Εργαλεία")

304. Το μοσχάρι όχι, εσύ ναι.

Ο λαίμαργος φίλος ανακοινώνει στην συντροφιά μας, για πολλοστή φορά, πως άρχισε δίαιτα.
Σε λίγο τον βλέπουμε να βουτάει ένα μεγάλο κομμάτι κρέας.
-"Το μοσχάρι δεν παχαίνει", δηλώνει για να προλάβει το πείραγμα.
Κι ο ευφυολόγος της παρέας τον καρφώνει:
-"Το μοσχάρι δεν παχαίνει, εσύ παχαίνεις!" 

303. Το ζεϊμπέκικο του νάνου

Βρέθηκα σε κάποιο γλέντι. Μόλις έβαζαν ζεϊμπέκικο, η πίστα πλημμύριζε από γυναίκες κάθε ηλικίας που νόμιζαν ότι χορεύουν ενώ την πραγματικοτητα εμιμούντο (ορισμένες  επιτυχώς), τις ανδρικές κινήσεις.

Σηκώθηκε να χορέψει κι ένας άνδρας. Το σκηνικό αμέσως άλλαξε. Μια λεπτομέρεια. Ήταν νάνος. Κι όμως χόρευε υπέροχα, γιατί ο χορός του ήταν αντρικός, γνήσιος. Δεν εμιμείτο κανένα, ήταν ο εαυτός του.

(Εικονίζεται το έργο μου "Ζεϊμπέκικο" από την συλλογή "Τιρμπουσόν")

302. Ο θάνατος του κούτσουρου

Βάζω στο τζάκι ένα ευσταλές, ζωντανό κούτσουρο.
Μετά από κάποιες ώρες γίνεται μία χουφτίτσα στάχτη.
Ο κόσμος θα ξεχάσει την ύπαρξή του, σαν να μην υπήρξε ποτέ.

Όπως τον άνθρωπο, μετά τον θάνατό του...

301. Ο ΠΕΛΕ ΙΣΟΒΙΤΗΣ

Μια ψηλή, λεπτή, ανδρική φιγούρα με μπάλα στα πόδια. Μπορεί να είναι ο πασίγνωστος ποδοσφαιριστής Πελέ  ή ένας ανώνυμος ισοβίτης. Η επιλογή είναι δική σας.

(Α tall, thin, male figure with a ball on his feet. He may be either the famous football player Pele, or αν anonymous life-sentenced prisoner. The choice is yours).

(Βίδα κολώνας της ΔΕΗ και μπαλάκι, από την συλλογή  έργων μου με τίτλο "Εργαλεία")

300. Ο λογαριασμός του μπάρμπα Γιάννη

Αυθεντική (και διδακτική) η ιστορία, όπως μου την διηγήθηκε φίλος, Συριανός:

Ένας Συριανός ξενιτεύτηκε στην Αμερική, δούλεψε λαντζέρης που επέστρεψε γέρος στο νησί με το κομπόδεμά του, να περάσει το υπόλοιπο της ζωής του εκεί.

Λογάριασε ότι θα ζούσε μέχρι τα 75, δηλαδή δέκα χρόνια ακόμη. Εκείνος όμως τα ξεπέρασε και ζούσε ακόμη. Το κομπόδεμα όμως είχε εξαντληθεί.

Βγήκε στη ζητιανιά, φωνάζοντας στους περαστικούς με απλωμένο χέρι: «Βοηθήστε τον μπάρμπα Γιάννη, που έχασε τον λογαριασμό…» 
 
Δίδαγμα: Ασφαλίσου στο ΙΚΑ για να έχεις το κεφάλι σου ήσυχο (!)

299. Ο αγέραστος ενενηντάρης

Τα δεινά του γήρατος είναι η καλλίτερη ψυχολογική προετοιμασία για τον άνθρωπο προκειμένου να αντιμετωπίσει τον θάνατο.

Ένας γηρασμένος ενενηκοντούτης πολύ πιο εύκολα θα δεχόταν τον θάνατο παρά ένας φανταστικός, ευσταλής και αγέραστος συνομήλικός του, που θα είχε πιει το «μαγικό φίλτρο της νιότης».  

298. Ο παγοπώλης βιομήχανος

Αντάμωσα, μετά από χρόνια, τον παιδικό μου φίλο Γιώργο Μ. κι αρχίσαμε τις ιστορίες από το παλιά. Ανάμεσα στα άλλα, μου διηγήθηκε το εξής περιστατικό. 

Επιτυχημένος ασφαλιστικός πράκτορας, ο Γιώργος πηγαίνει σε ένα βιομήχανο για να του ασφαλίσει το εργοστάσιο. Αφού τέλειωσαν με τις διαδικασίες, ο βιομήχανος παίρνει παράμερα τον Γιώργο και τον ρωτά αν έμενε μικρός στο Κερατσίνι, στην οδό.... Έκπληκτος εκείνος, τον ρωτά πώς το ξέρει. "Θυμάσαι το παιδί που σας κουβαλούσε τον πάγο με το τσιγκέλι, στο κατώφλι του σπιτιού σας; Αυτός είμαι εγώ!".

Εκτός από το Αμερικανικό, υπάρχει και το Ελληνικό όνειρο...