468. To βάθος της προσωπικότητας

Τα ζώα έχουν επίπεδη προσωπικότητα. Ο άνθρωπος, όσο πιο πολύ καλλιεργείται, (ανεξάρτητα από την μόρφωσή του), τόσο πιο πολύ βάθος δίνει στην προσωπικότητά του.

Εικονοποιώντας τον συλλογισμό αυτό, φαντάζομαι ένα καθρέφτη, ο οποίος για το ζώο έχει μηδενικό βάθος. Όσο πιο πολύ καλλιεργημένος είναι ο άνθρωπος που απεικονίζει, τόσο πιο βαθύ χώρο καταλαμβάνει η προσωπικότητά του πίσω από το τζάμι.

Υπάρχει αρνητικό βάθος προσωπικότητας; Ναι, αλλά όχι στα ζώα. Οι πολύ κακοί άνθρωποι, τα αρρωστημένα εγκληματικά μυαλά, ναι, έχουν αρνητικό βάθος. Είναι ευκολότερο να το διαγνώσεις, σε σύγκριση με το θετικό, γιατί ο κακός είναι ευκολότερα αναγνωρίσιμος. Σε γραμμική παράσταση, με σημείο μηδέν την επιφάνεια του καθρέφτη, το θετικό εκτείνεται πίσω από τον καθρέφτη ενώ το αρνητικό μπροστά του, που το κάνει και περισσότερο ορατό στους τρίτους, ενώ για το θετικό πρέπει να λοξοκοιτάξει κανείς μέσα στον καθρέφτη για να δει το βάθος του.

Εγώ, αλήθεια, τι βάθος έχω; Αρκετό, πιστεύω, αλλά υπάρχουν πολλοί με μεγαλύτερο.

462. Χαμόγελο στον καθρέφτη

Κάποτε διάβασα σε ένα περιοδικό μια συμβουλή: Όταν είμαστε αγχωμένοι να χαμογελάμε μπροστά στον καθρέφτη, έστω και αν δεν έχουμε καμιά διάθεση να το κάνουμε. Εξηγούσε πως ενώ η καλή διάθεση φέρνει το χαμόγελο, συμβαίνει και το αντίθετο: το χαμόγελο φτιάχνει την διάθεση. Δεν έδωσα μεγάλη σημασία γιατί δεν το πολυπίστεψα. Χρόνια αργότερα άκουσα ένα ψυχολόγο να δίνει την ίδια συμβουλή, έστω και χωρίς καθρέπτη, αρκεί να κρατάμε το «χαμόγελο» για μερικά λεπτά. Ομολογώ πως ούτε τότε πείστηκα για την αποτελεσματικότητά της.

Τις προάλλες, αντιμετωπίζοντας κάποια προβλήματα στην εργασία μου αισθάνθηκα πιεσμένος. Τότε θυμήθηκα την συμβουλή. Πήγα στην τουαλέτα και στάθηκα μπροστά στον καθρέφτη. Μολονότι το τελευταίο πράγμα που είχα όρεξη να κάνω ήταν να χαμογελάσω, πίεσα το εαυτό μου να το κάνει. Το αποτέλεσμα ήταν ο καθρέφτης να μου επιστρέψει μια άσχημη γκριμάτσα. Φαίνεται πως η επιφυλακτικότητά μου για την σοβαρότητα του εγχειρήματος και η κρυφή υποψία ότι συμμετείχα σε μια φάρσα, δεν άφηναν το χαμόγελο, έστω και ψεύτικο, να χαράξει τα χείλη μου.

Ξαναπροσπάθησα όμως και τα κατάφερα καλλίτερα. Ένα χαμόγελο, φανερά πιεσμένο και προσποιητό, ζωγραφίστηκε στο πρόσωπό μου. Όχι ακριβώς χαμόγελο μα ούτε και το χάλι της προηγούμενης γκριμάτσας. Πράγμα περίεργο όμως, άρχισα να αισθάνομαι καλλίτερα. Η διάθεση μου βελτιώθηκε. Και όσο πιο πολύ διατηρούσα το χαμόγελό μου, τόσο καλλίτερα αισθανόμουν. Στο τέλος, φεύγοντας αναζωογονημένος από τον καθρέφτη, του  έκλεισα πονηρά το μάτι.

Έκτοτε, κάθε φορά που αισθάνομαι ότι χρειάζομαι «γελωτοθεραπεία» βάζω το σχέδιο σε εφαρμογή και κλειδώνομαι σε κάποιον χώρο, για να μη με δουν οι άλλοι και με περάσουν για τον χαζοχαρούμενο που σκορπά χαμόγελα στους τοίχους. Κι όταν μετά από λίγα λεπτά βγαίνω, νιώθω ξαλαφρωμένος, σαν να έχει φύγει από πάνω μου ένα βάρος.

(Απόσπασμα από το βιβλίο μου "Αντίο άγχος!")

327. Το πιο επικίνδυνο θηρίο του κόσμου

Άνθρωποι απλοί, καθημερινοί, πολιτισμένοι, ευγενείς και ιδεολόγοι, σε ακραίες συνθήκες  μετατρέπονται σε θηρία. Τρία παραδείγματα:

Οι θηριωδίες των ναζιστών, αρκετοί από τους οποίους δεν ήσαν άξεστοι Τεύτονες αλλά καλλιεργημένοι αστοί και λάτρεις της κλασικής μουσικής.

Οι επιζήσαντες αεροπορικού δυστυχήματος στις Άνδεις, το 1972, που κανιβάλισαν πτώματα για να επιβιώσουν. Δεν σπεύδω να τους κατηγορήσω, απλή επισήμανση κάνω. Κι εμείς, στη θέση τους, ίσως το ίδιο να κάναμε.  

Οι σύντροφοι του Μίκη Θεοδωράκη, (σύμφωνα με δική του μαρτυρία) ιδεολόγοι κομμουνιστές, συγκρατούμενοί του σε ξερονήσι, όταν έφεραν ένα βαρέλι πόσιμο νερό, ύστερα από μέρες δίψας, δέρνονταν μεταξύ τους ποιος θα πρωτοπιεί.

Επίτηδες δεν αναφέρομαι σε άλλες ανθρώπινες φρικαλεότητες, όπως επινοήσεις για βασανιστήρια. Αυτές αφορούν αρρωστημένα μυαλά, ενώ εδώ μιλώ για φυσιολογικούς ανθρώπους, όπως εμείς.  

Σε ένα από τα πάρκα της Ντίσνεϊλαντ, στην Φλώριδα, μια ταμπέλα γράφει «το πιο επικίνδυνο θηρίο του κόσμου». Όταν πλησιάσεις γεμάτος περιέργεια, ανακαλύπτεις με έκπληξη πως πρόκειται για έναν απλό…καθρέφτη!