520. Το καπάκι της λεμονάδας

«Με έναν ηθοποιό και μια καρέκλα κάνεις θέατρο» είχε πει ο Κουν.

«Με ένα παιδί και ένα τσίγκινο καπάκι λεμονάδας κάνεις παιχνίδι», λέω εγώ. 

371. Οι βόλοι και τα γυαλένια

          Έπεσε στα χέρια μου ένα γραμματόσημο που απεικονίζει γυάλινους βόλους. Έστειλε την μνήμη μου στα παιδικά μου χρόνια, τότε που ο πλούτος μετρούσε όχι με λεφτά αλλά με το πόσοι βόλοι φούσκωναν την τσέπη του κοντού παντελονιού σου.

Για να ακριβολογήσουμε, οι βόλοι ήσαν φτιαγμένοι από ψημένο χώμα και βαμμένοι με γήινα απαλά χρώματα: καφετί, μπεζ, πρασινωπό. Είχαν όμως δύο μειονεκτήματα: έσπαζαν εύκολα αν τους πατούσες κατά λάθος, και ξέβαφε η μπογιά τους στα ιδρωμένα χέρια σου. Παρέμειναν πάντα οι φτωχοί συγγενείς των πλούσιων ξαδέλφων τους, που ήσαν τα γυαλένια.
Τα γυαλένια ήσαν καμωμένα από διαφανές  γυαλί με ένα ελικοειδές, μικροσκοπικό φυλλαράκι,  στη μέση. Το φυλλαράκι αυτό ήταν όλη η ομορφιά τους, αφού καθένα είχε το δικό του υπέροχο χρώμα και άλλαζε σχήμα και απόχρωση καθώς κυλούσαν. Τα λέγαμε και καλένια (παραφθορά του γυαλένια) ή γκαζές. Πολύ ακριβότερα στην τιμή από τους χωμάτινους βόλους, που τους έβλεπαν αφ’ υψηλού μέσα από την αστραφτερή θωριά τους. Κυκλοφορούσαν ακόμη και μεταλλικές μπίλιες από παλιά ρουλεμάν.

Παίζονταν όπως τα καρύδια: Ο κάθε παίχτης έβαζε από ένα ίσο αριθμό γυαλενιών στην ίδια σειρά και από μακριά προσπαθούσε να τα «τζανίσει» με ένα μεγαλύτερο γυαλένι, δηλαδή να τα χτυπήσει και να σπρώξει εκτός σειράς. Από τα πολλά «τζανίσματα» τα καλένια υπέφεραν και έμοιαζαν πυροβολημένα με μικρά σκάγια.

Ένα άλλο παιχνίδι με γυαλένια ήταν ο «καπετάνιος», που μου άρεσε ιδιαίτερα. Σκάβαμε πέντε λακκούβες στο χώμα σε διάταξη που έχει ο αριθμός αυτός στο ζάρι, σε απόσταση ενός περίπου μέτρου μεταξύ τους. Με το γυαλένι του ο παίχτης γονατιστός προσπαθούσε…τι προσπαθούσε άραγε; Η μνήμη μου δεν με βοηθά περισσότερο.

Σε κάποια μαγαζιά μπορεί να βρει κανείς και σήμερα γυαλένια. Καμία σχέση με την ποικιλία και την ομορφιά των χρωμάτων των παλιών αφού τα σημερινά, κινέζικα, είναι ομοιόμορφα με πρασινωπό χρώμα.

Για χωμάτινους βόλους φυσικά, ούτε συζήτηση. Αυτοί απευθύνονταν σε πολύ φτωχά παιδιά όπως εκείνα της δεκαετίας του ΄50.  Ας μείνουν για πάντα θαμμένοι στο κουτί των αναμνήσεων…

311. Ξυλίκι και τσιρότο

Πιτσιρικάδες παίζαμε στους δρόμους και στις αλάνες της γειτονιάς. Μια πολυτέλεια που τα σημερινά παιδιά δεν έχουν. Τα πιο πολλά παιχνίδια (ποδόσφαιρο, κυνηγητό, κρυφτό, ξυλίκι, πρωτελιά, σχοινάκι κλπ),  απαιτούσαν τρεχαλητό και έντονη σωματική δραστηριότητα.

Συχνά γλιστρούσαμε, σκοντάφταμε, πέφταμε και χτυπούσαμε. Οι τραυματισμοί συνηθισμένοι. Οι πρώτες βοήθειες με λίγο οινόπνευμα, οξυζενέ, ιώδιο ή σκόνη σουλφαμίδα. Κάποιοι έσπευδαν να βάλουν μια διαλυμένη γόπα τσιγάρου με την πεποίθηση ότι ο καπνός σταματά την αιμορραγία, αψηφώντας το μικροβιακό φορτίο της. Μετά, μια γάζα με τσιρότο ή επίδεσμος από σχισμένο ύφασμα. Ούτε «τραυμαπλάστ», ούτε ραψίματα, ούτε αντιτετανικός ορός ούτε αντιβιοτικά.

Αδιάψευστη μαρτυρία των παιδικών τραυμάτων οι ουλές που φέρουν ακόμη, συνήθως στα γόνατα, οι σημερινοί μεσήλικες…

(Εικονίζεται το έργο μου "Η Ζωίτσα κάνει σχοινάκι" από την συλλογή "Τιρμπουσόν")