395. Υποκοριστικά με φαντασία

      Είναι αλήθεια ότι τα γυναικεία ονόματα περιλαμβάνουν περισσότερα περίεργα ονόματα από τα ανδρικά, όπως Υπακοή, Γευσώ, Επιστήμη, κλπ. Πρέπει να είναι κανείς πολύ ευφάνταστος για να εφεύρει εδώ κάποιο σχετικό υποκοριστικό. Γνωρίζω μια Λόκρη (Λαοκρατία) και μια Νία (Δημοσθενία). Η Μάρμω (Ειμαρμένη) είναι πασίγνωστη αφού έτσι ονομαζόταν η ηρωίδα τηλεοπτικής σειράς. Διάσημη και η βουκολική Γκόλφω (Εγκολπία).
      Υπάρχει όμως και ένας άλλος, πιο απλός και αποτελεσματικός τρόπος, που μπορεί να καλύψει όχι μόνο τα περίεργα αλλά όλα τα ονόματα. Να χρησιμοποιήσει για υποκοριστικό ένα άλλο, εντελώς άσχετο όνομα, που του αρέσει, κι ας μην έχει ηχητική συνάφεια με το βαφτιστικό. Γνωρίζω δύο τέτοιες πραγματικές περιπτώσεις. Την Χαρίκλεια που έγινε Ιλόνα και την Υπατία που μεταμορφώθηκε σε Τιτίκα. Σημειωτέον ότι η ομώνυμη ηρωίδα των "Αθλίων" στο Γαλλικό κείμενο ονομάζεται Euphrasie που η μητέρα της, η Φαντίνα, την λέει Cossete (πραγματάκι). Ο πρώτος μεταφραστής του μυθιστορήματος στα Ελληνικά, αυθαιρετώντας, την βάφτισε Τιτίκα, όνομα το οποίο διατήρησαν όλοι οι επόμενοι μεταφραστές.  

Στα γυναικείο κόσμο, όπου επικρατεί το χαρίεν, γίνονται αποδεκτές τέτοιες  μεταλλαγές ονομάτων. Αυτό δεν σημαίνει ότι αποκλείονται στους άνδρες. Για παράδειγμα, ο φίλος μου, ο Τριαντάφυλλος, απεχθανόταν το όνομά του. Δοκίμασε το "Λάκης" αλλά ούτε με αυτό έμεινε ικανοποιημένος. Στην φοιτητοπαρέα μας, κάποιος τον είπε "Τσάρλι". Του άρεσε και το καθιέρωσε.  Έκτοτε όλοι Τσάρλι τον λέμε, ακόμη και η γυναίκα του. Βεβαίως, οι άνδρες διαθέτουν τον Άκη, ένα όνομα-πασπαρτού, που καλύπτει απαξάπαντα τα ανδρικά ονόματα. Από τον Ανανία μέχρι τον…Τσοχατζόπουλο!

(Εικονίζεται η Υπατία (370-415 μ.Χ.), νεοπλατωνικη φιλόσοφος, αστρονόμος και μαθηματικός)

344. Ο Παναγιώτης και τα υποκοριστικά του

     Ποιο Ελληνικό όνομα έχει τα περισσότερα υποκοριστικά, 25 τον αριθμό; Ο Παναγιώτης! Μετρείστε τα:

     Τότης, Τοτής (ισχύει και για τον Κωνσταντίνο), Τοτός, Πανάγος, Παναής, Παναγής, Πανάνης, Νότης, Τάκος, Τάκης, Τάτσης, Γιώτης, Πότης, Πανίκος, Πανίκας,Παναγιωτάκης, Παναγιωτάκoς, Παναγιώταρος, Πάνος, Πανούσος, Πανούσης, Πανούλης, Πανούτσος,  Πάκης (ισχύει και για τον Προκόπη), Νάνος.

     Εξ αυτών, μόνο το "Τοτός" δεν συνίσταται. Όλοι θα του λένε: "το άλλο, με τον Τοτό, το ξέρεις;"

(Έφιππος εικονίζεται ένας διάσημος Πανίκας!)

278. Υποκοριστικά και ονόματα

Στην εποχή μας έχουν σχεδόν εξαφανιστεί τα γυναικεία υποκοριστικά, που κάποτε αφθονούσαν: Γίτσα, Ζίτσα, Κίτσα, Λίτσα, Νίτσα, Πίτσα, Ρίτσα, Τίτσα, Βούλα, Γιούλα, Κούλα, Νούλα, Ρούλα, Σούλα, Τούλα, Φούλα. Ντίνα, Τίνα, Ζίνα, Λίνα, Μίνα, Ρήνα (Ειρήνη), Σύνη (Ευφροσύνη) κλπ.  

Από τα ανδρικά το «Τάκης» κάλυπτε όλους σχεδόν τους Παναγιώτηδες και αρκετούς Κωνσταντίνους (σχεδόν τον μισό άρρενα πληθυσμό…), ενώ το «Άκης» ήταν όνομα-πασπαρτού που κόλλαγε σε όλα ανεξαιρέτως τα αγορίστικα ονόματα!

Άλλα έχουν εξαφανισθεί: Τοτός (Κωνσταντίνος), Πίπης (Σπύρος), Πιπίνα (Δέσποινα), Γιάγκος, Κώτσος Αλέκος, Μήτσος, Βάγγος, Αντρίκος, Ελισώ (Ελισάβετ), Γκόλφω (Εγκολπία) κλπ.

Εδώ και χρόνια η τάση είναι η διατήρηση ολόκληρου του ονόματος κυρίως Κωνσταντίνος και Αλέξανδρος (έχω ακούσει μαμάδες να φωνάζουν τα παιδιά τους Νικόλαο και Ιωάννη). Επίσης η επιστροφή στα εύηχα αρχαιοελληνικά ονόματα, ιδίως τα γυναικεία και η χρήση ξενικών όπως Νάνσυ, Μιλένα, Νάταλι, κλπ.

Ο χριστιανισμός γέμισε τον δυτικό κόσμο με βιβλικά ονόματα:  Ιωάννης, Άννα, Ανδρέας, Μαρία, Ιωακείμ, Ιάκωβος, Πέτρος, Παύλος, Γαβριήλ, Δανιήλ, Ιερεμίας, Θωμάς, Αβραάμ, Μαγδαληνή, Ιορδάνης, κλπ. και τα αντίστοιχά τους στα Αγγλικά (John, Peter, Andrew, Thomas, Mary, Magdalene, Jacob, Daniel, Paul, Abraham, Jordan, Jeremy κλπ) και στις άλλες γλώσσες (Jean, Johannes, Andres, Jacque, Pedro κλπ).

Το όνομά μας είναι ο κωδικός που προσδιορίζει την ύπαρξή μας, όσο βρισκόμαστε στη ζωή. Σε άλλους αρέσει το όνομά τους και άλλοι το απεχθάνονται. Γι' αυτό υπάρχουν και τα υποκοριστικά...

       (Εικονίζεται το έργο μου "Ο Πίπης" από την συλλογή "Βότσαλα")

158. Τα υποκοριστικά των Ελληνικών λέξεων

Ίσως είμαστε οι μοναδική χώρα στον κόσμο που κάνουμε τέτοια κατάχρηση «χαϊδέματος» των λέξεών μας. Τα παραδείγματα αφθονούν: 

«Να πιούμε κανένα κρασάκι», «μια στιγμούλα», «να πάρουμε ένα ταξάκι», «γκαρσόν, φέρε και νεράκια», «να σε κεράσω ένα τσιγαράκι;», «χάρτινο το φεγγαράκι», «φεγγαράκι μου λαμπρό…», «να μου πάρεις και καλτσούλες» (η γνωστή ατάκα του Χατζηχρήστου ή του Λογοθετίδη, αν προτιμάτε, από την ταινία «Σάντα Τσικίτα»),  «να φάμε καμία σαλατούλα», «να βάλω και ντοματούλα;», «άστα τα μαλλάκια σου ανακατωμένα», «για μια κιθαρίτσα, ξαγρυπνάνε τα κορίτσα» (από το παλιό άσμα), «να ακούσουμε και κανένα μπουζουκάκι» και άλλα πολλά.

Στα αγγλικά, ας πούμε, θα ήταν αδιανόητο, μπροστά στις πιο πάνω λέξεις να κόλλαγες συνεχώς και ένα “little” ως επίθετο ή ένα -let, ως κατάληξη, για να τις μεταφράσεις.