265. Φράσεις του συρμού

Κάθε εποχή έχει τις δικές της φράσεις της μόδας.  Είναι δυο λογιών:

-Η αργκό της νεολαίας, όπως «έχει κάλο στο κεφάλι» «είναι βλήμα», «ποιος Θανάσης», «μη φας, έχουμε γλάρους με φύκια», «δεν κάνει μία», «είναι τζάμι», «μου άναψαν τα λαμπάκια» «τον έκανε ρόμπα» κλπ, «τα πήρα στο κρανίο», «τα πήρα» κλπ.

-Οι πιο λόγιες όπως "βασικά" στην αρχή της πρότασης (έγινε και νούμερο επιθεώρησης), «έχω την αίσθηση» αντί του «έχω την εντύπωση, νομίζω, πιστεύω, θεωρώ» αλλά το πετάνε και χωρίς λόγο, για να επιδείξουν το, συχνά ανύπαρκτο, βάθος σκέψης. 

Υπάρχουν και λέξεις των οποίων η χρήση σταδιακά μειώνεται και τελικά παύει. Για παράδειγμα: «συρμός» που έγινε «μόδα». Η ειρωνική «κουλτουριάρης», στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης. «Γυναικωτός» που έβαλε κι ο Π. Μάρκαρης σε αστυνομικό μυθιστόρημά του, για να μαρτυρήσει την μεγάλη ηλικία του δολοφόνου που την χρησιμοποίησε.

     (Εικονίζεται το έργο μου "Τριπλό άνθος", σινική σε βότσαλο)

228. Ο υπερσιβηρικός υπερσυντέλικος

    Η λέξη "υπερσυντέλικος", λόγω του ήχου της, του τρενοειδούς μήκους της, αλλά και εκείνου του πολύ μακρινού, και γι' αυτό λίγο εξωτικού, που εκφράζει, (δεν έχει γίνει αλλά είχε γίνει κάτι) με παραπέμπει στον υπερσιβηρικό σιδηρόδρομο…

220. Η γραφή-μακαρόνι

     Όταν γράφουμε, χωρίζουμε τις λέξεις με διαστήματα, για να τις ξεχωρίζουμε. Στα πρώτα αρχαιοελληνικά κείμενα όμως δεν συνέβαινε αυτό. Οι λέξεις ήσαν κολλημένες μεταξύ τους σαν μακαρόνι. 

     Μαντεύω γιατί: εμιμούντο τον προφορικό λόγο, στον οποίο δεν κάνουμε παύση σε κάθε λέξη αλλά κάθε πρόταση βγαίνει σχεδόν απνευστί.

197. Η υπόγεια συσχέτιση των λέξεων

Πού να φαντασθεί κανείς ότι το μαντολάτο και το μαντολίνο έχουν την ίδια ρίζα, από το ιταλικό μάντολα (αμύγδαλο). Το πρώτο πήρε το όνομά του από τα αμύγδαλα που περιέχει ενώ το δεύτερο από το αμυγδαλωτό του σχήμα.

Κι η γιόγκα με την Γιουγκοσλαβία μια και η γιόγκα έχει σανσκριτική προέλευση και σήμαινε «σύνδεσμος», ενώ η (πάλαι ποτέ) Γιουγκοσλαβία ήταν η "ενωμένη Σλαβία".

    
Και ακόμη ο Αργύρης με την Αργεντινή, αφού η χώρα πήρε το όνομά της από τα μεταλλεία αργύρου (argentum), που διαθέτει.

    
Τελικά πρέπει να είσαι πολύ «φιλύποπτος» όταν βλέπει ομόηχες λέξεις γιατί, εκεί που δεν το περιμένεις, σου προκύπτουν και ομόρριζες.

158. Τα υποκοριστικά των Ελληνικών λέξεων

Ίσως είμαστε οι μοναδική χώρα στον κόσμο που κάνουμε τέτοια κατάχρηση «χαϊδέματος» των λέξεών μας. Τα παραδείγματα αφθονούν: 

«Να πιούμε κανένα κρασάκι», «μια στιγμούλα», «να πάρουμε ένα ταξάκι», «γκαρσόν, φέρε και νεράκια», «να σε κεράσω ένα τσιγαράκι;», «χάρτινο το φεγγαράκι», «φεγγαράκι μου λαμπρό…», «να μου πάρεις και καλτσούλες» (η γνωστή ατάκα του Χατζηχρήστου ή του Λογοθετίδη, αν προτιμάτε, από την ταινία «Σάντα Τσικίτα»),  «να φάμε καμία σαλατούλα», «να βάλω και ντοματούλα;», «άστα τα μαλλάκια σου ανακατωμένα», «για μια κιθαρίτσα, ξαγρυπνάνε τα κορίτσα» (από το παλιό άσμα), «να ακούσουμε και κανένα μπουζουκάκι» και άλλα πολλά.

Στα αγγλικά, ας πούμε, θα ήταν αδιανόητο, μπροστά στις πιο πάνω λέξεις να κόλλαγες συνεχώς και ένα “little” ως επίθετο ή ένα -let, ως κατάληξη, για να τις μεταφράσεις.

89. Αριθμοί και ψωμί

Αγαπημένες μου λέξεις, δυστυχώς οι αριθμοί δίνουν ψωμί, όχι εσείς. Κι εγώ, ο λάτρης των λέξεων, από τους αριθμούς έβγαλα τα προς το ζην.

Ανακουφίστηκα όταν ο γιος μου έδειξε κλίση προς τους αριθμούς. «Δόξα τω θεώ, είπα, δεν θα πεινάσει»…

6. Το χαρίεν των Ελληνικών λέξεων

Διαπιστώνεις το "χαρίεν" και την κομψότητα των Ελληνικών λέξεων συγκρίνοντάς τες π.χ. με τις Τουρκικές: πύραυνον (μαγκάλι), μίσχος (κοτσάνι), ασκός (τουλούμι), διαλαλητής (ντελάλης) κλπ.

Ο Ελύτης έγραψε στο "Εν λευκώ" ότι συνέθεσε ολόκληρο ποίημα αρχίζοντας από ένα στίχο που εμπνεύστηκε και τον "έντυσε" με τους υπόλοιπους για να έχει ένα ολοκληρωμένο αποτέλεσμα. Το ίδιο έκανε, αρχίζοντας από μία λέξη, που του άρεσε και  πρόσθετε κι άλλες για να την εντάξει σε στίχο. 

Με τόσο υπέροχες, σε ήχο, Ελληνικές λέξεις, αυτό δεν φαίνεται περίεργο.