532. Επτά συμβουλές για την αντιμετώπιση του επαγγελματικού άγχους

Σημαντική πηγή άγχους είναι η εργασία, ανεξαρτήτως επαγγέλματος. Πολλοί φαντάζονται κάποιο άλλο επάγγελμα ως το ιδανικό αντί του δικού τους. Όμως, κι αν ακόμη ασκούσαν εκείνο, πάλι θα θεωρούσαν κάποιο άλλο ως ιδανικό. 

Δουλειά χωρία άγχος δεν υπάρχει. Οι λόγοι πολλοί: ανία, συνεχής πίεση χρόνου και προθεσμιών, βάρος ευθυνών, κακό περιβάλλον εργασίας, μη αναγνώριση αξίας κλπ. Μερικοί αγχώνονται τόσο που  σωματοποιούν το άγχος τους πάσχοντας από αϋπνία, χρόνια κούραση, τεντωμένους μυς, τικ κλπ. 

Σε προηγούμενο άρθρο με τίτλο "Είναι ο μισθός το πρωτεύον κίνητρο εργασίας;" ανακαλύψαμε ότι, μετά την κάλυψη των αναγκών επιβίωσης, προηγούνταν άλλα κίνητρα, όπως η ψυχολογική ικανοποίηση από την εργασία (job satisfaction) το αίσθημα ασφάλειας κλπ. Επίσης στο άρθρο "Ψυχολογώντας τους άλλους: Οι τρεις ανάγκες" είδαμε ότι η εργασία καλύπτει, μεταξύ άλλων, την ανάγκη μας για Επιτεύγματα (achievement). Μπορούμε να δούμε το άγχος ως ένα μέρος του τιμήματος που πληρώνουμε για το πακέτο "υλικά αγαθά-ψυχολογική κάλυψη" που μας προσφέρει η δουλειά μας. 

Αφού το εργασιακό άγχος είναι αναπόφευκτο, το ζητούμενο δεν είναι η εξαφάνιση αλλά ο έλεγχός του. Για αυτό δεν υπάρχουν διάφοροι τρόποι και ο καθένας  βρίσκει τον συνδυασμό που του ταιριάζει.  Ιδού οι δικοί μου:

• Ένα γραφείο γεμάτο ανακατεμένα χαρτιά όπου ψάχνεις εναγωνίως να βρεις αυτό που επείγεσαι και συχνά δεν το βρίσκεις είναι πηγή άγχους. Εύκολα εξουδετερώνεται με συχνό ξεκαθάρισμα, πετώντας τα άχρηστα έγγραφα και αρχειοθετώντας τα υπόλοιπα σε φακέλους. Έτσι ελέγχεις εσύ το χαρτομάνι  και όχι εκείνο εσένα. 

• Το ίδιο με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Όταν όλα τα μηνύματα, εισερχόμενα και εξερχόμενα, είναι αταξινόμητα, αγχώνεσαι για να βρεις εκείνο που θέλεις κάθε φορά. Κι όσο πιο παλιό είναι τόσο πιο πολύ δυσκολεύεσαι να το εντοπίσεις ανάμεσα στον πέλαγος των άλλων. Η άμεση αρχειοθέτηση στον οικείο ηλεκτρονικό φάκελο που θα ανοίξεις λύνει το πρόβλημα, μαζί με το σβήσιμο των άχρηστων μηνυμάτων που μπερδεύονται με τα χρήσιμα. Για αυτό και η αναγραφή του θέματος σε όλα τα επαγγελματικά (και όχι μόνο) μηνύματα διευκολύνει την αρχειοθέτηση και τον γρήγορο εντοπισμό τους. 

• Στη δουλειά (αλλά και στη ζωή) συνεχώς δημιουργούνται νέες εκκρεμότητες, που τριβελίζουν το μυαλό μας και μας αγχώνουν. Η λύση είναι η καταγραφή τους σε λίστα και η διαγραφή τους όταν  τακτοποιούνται. Τα μέσα καταγραφής ποικίλουν: παλιός συνάδελφος στην τράπεζα, διευθυντής, που χειριζόταν τα προβληματικά δάνεια είχε κρεμάσει στον απέναντι τοίχο του γραφείου του ένα μικρό πίνακα όπου κατέγραφε τις εκκρεμότητες με μαρκαδόρο. Σήμερα υπάρχουν τα ηλεκτρονικά μέσα.   

• Πολύ σημαντική είναι και η οργάνωση των ραντεβού μας. Προσωπικά με εξυπηρετεί το βιβλίο-ατζέντα που σε κάθε δισέλιδο ανοίγεται μπροστά μου ολόκληρη η εβδομάδα. Βέβαια, οι χρήστες των σύγχρονων κινητών τηλεφώνων δεν έχουν ανάγκη από χάρτινα εργαλεία.  

• Η τεχνολογία, που έχει αντικαταστήσει τις γραμματείς με ηλεκτρονικά εργαλεία, προσφέρει την τηλεφωνική συσκευή με αυτόματη κλήση  προεπιλεγμένων αριθμών. Είναι ταχύτερη από την χειροκίνητη πληκτρολόγηση και απαλλαγμένη από λάθη που κάνουμε στην βιασύνη μας και μας εκνευρίζουν.         

• Το πρωινό ξύπνημα λίγο ενωρίτερα μάς γλυτώνει από το καθημερινό πρωινό άγχος για έγκαιρη προσέλευση στην δουλειά. 

• Η καλλιέργεια καλών σχέσεων, πνεύματος συνεργασίας και αλληλοκατανόησης με συναδέλφους και συνεργάτες μάς απαλλάσσει από τις στρεσογόνες εντάσεις ενός κακού κλίματος.  

Το πρόβλημα του άγχους είναι πολύπλοκο και σύνθετο και δεν μπορεί να καλυφθεί στο στενό πλαίσιο ενός άρθρου. Ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης μπορεί να βρει περισσότερα στο βιβλίο μου "Αντίο, Άγχος" (link στο http://www.dioptra.gr/Vivlio/124/710/Antio-agxos/ ) (εκδόσεις Διόπτρα), που παρουσιάζει  με γλαφυρότητα και χιούμορ τους εβδομήντα περίπου τρόπους που ανέπτυξα για να αντιμετωπίσω αποτελεσματικά το δικό μου άγχος, επαγγελματικό κα μη. 

Για όλα φταίει ο Αδάμ που εκδιώχθηκε από τον Παράδεισο με την θεϊκή εντολή «με τον ιδρώτα του προσώπου σου να βγάζεις το ψωμί σου». Αν δεν έτρωγε εκείνο το καταραμένο μήλο, τώρα θα λιαζόμασταν ολημερίς στους κήπους της Εδέμ! Βέβαια, και πάλι θα είχαμε άγχος για χίλιους δυο λόγους, ο σημαντικότερος από  τους οποίους θα ήταν η ανία. Όχι όμως για χίλιους τρεις που έχουμε τώρα, προσθέτοντας και την εργασία…

(Aπό την στήλη μου "Εμπειρικές Συμβουλές Αυτοβελτίωσης" στο ποιοτικό e-περιοδικό Flow Magazine:

http://www.flowmagazine.gr/article/view/epta_sumvoules_gia_tin_antimetopisi_tou_epaggelamatikou_agxous)

434. Η "δίκοπη" απληστία

Η γενεσιουργός αιτία του Κακού είναι η απληστία. Φόνος, ληστεία, κλοπή, μοιχεία, βιασμός, πόλεμος, φθόνος, απάτη έχουν ένα και μοναδικό αίτιο: να αποκτήσω κάτι που δεν έχω (α) έστω και αν δεν το δικαιούμαι επειδή δεν μου ανήκει και (β) έστω κι αν αυτό που θέλω να αποκτήσω το έχω ήδη εις πολλαπλούν.

Ταυτόχρονα όμως η γενεσιουργός αιτία της προόδου της ανθρωπότητας είναι η «απληστία». Οι δυνάμεις της πολιτιστικής, τεχνολογικής, επιστημονικής και οικονομικής εξέλιξης του ανθρωπίνου είδους στηρίζονται στην απληστία. Αν δεν υπήρχε αυτή θα ζούσαμε ακόμη στις σπηλιές και θα τρώγαμε βελανίδια.

Επομένως η απληστία είναι για καλό ή για κακό. Σαν το μαχαίρι (σφάζεις ή χειρουργείς), την φωτιά (καις ή ψήνεις) ή την ατομική ενέργεια (παραγάγεις ενέργεια ή  βόμβες).

(Απόσπασμα από  το βιβλίο μου "Αντίο, Άγχος!")

357. Tα αγχολυτικά μαστορέματα

Το μαστόρεμα είναι πνευματική άσκηση και μάλιστα άσκηση επινοητικότητας. Δεν αρκεί να "πιάνουν τα χέρια σου" για να δουλεύεις τα εργαλεία και τα υλικά. Πρέπει να κόβει το μυαλό και να δουλεύει η φαντασία. Μόνο έτσι μπορείς να επισκευάζεις κάτι χωρίς να έχεις το κατάλληλο ανταλλακτικό ή να βρίσκεις τεχνική λύση σε δύσκολες καταστάσεις.

Πριν από χρόνια, απόκτησα ένα παλιό, πέτρινο, σπίτι στο χωριό. Η ξύλινη ψευδοροφή ήταν σαν σουρωτήρι, αφού με τα χρόνια οι ρόζοι ξεμποσικάρανε, πέσανε κι από τις τρύπες φαίνονταν τα κεραμίδια. Κάθε τρύπα είχε διαφορετικό μέγεθος, σχήμα και γωνία ως προς το σανίδι. Πώς να τις ταπώσω; Σκέφτηκα και σκαρφίστηκα τη λύση. Ανακάτεψα ατλακόλ (κόλλα ξυλουργική, σαν γιαούρτι), πριονίδι και κάσια (βαφή ξύλων). Με το μείγμα, που έμοιαζε με σοκολατένιο πολτό- στοκάρισα τις τρύπες που ξαναβρήκαν τους "ρόζους" τους. Πέρασα το ταβάνι με διαφανές βερνίκι που ανέδειξε το χρώμα και τα νερά του ξύλου  κι έγινε καινούργιο. 

Για πολλά χρόνια, το εργαστήρι που έστησα στο κατώι του σπιτιού ήταν το  καταφύγιό μου. Εκεί τρύπωνα συχνά τα Σαββατοκύριακα ύστερα από μια εβδομάδα δουλειάς  στο γραφείο, αγχωμένος και κουρασμένος πνευματικά. Η συγκέντρωση  της σκέψης μου να βρω λύσεις στα μικρά τεχνικά προβλήματα άδειαζαν το μυαλό μου από τις έννοιες.  Η επιτυχία της επισκευής  με γέμιζε ικανοποίηση. Όταν έβγαινα ήμουν κουρασμένος σωματικά αλλά ξεκούραστος ψυχικά.

(Εικονίζεται το έργο μου "Επίπληξη" από τη συλλογή "Εργαλεία")

238. Οι φθονεροί φοιτητές

Διάβασα πρόσφατα στον τύπο κάτι που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση. Σε  έρευνα που έγινε στο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, ρωτήθηκε ένας μεγάλος αριθμός φοιτητών εάν θα προτιμούσαν να αμείβονταν με $50.000 ετησίως ενώ οι υπόλοιποι θα αμείβονταν με τα μισά λεφτά ή $100.000 ετησίως ενώ οι υπόλοιποι θα αμείβονταν με τα διπλά λεφτά. Περιέργως, η πλειοψηφία προτίμησε το πρώτο. 

Το κίνητρο γι’ αυτή την αυτοκαταστροφική επιλογή είναι προφανές: Ο φθόνος. Να το λοιπόν που επαληθεύεται η προηγούμενή μου διαπίστωση, ότι ο φθόνος εμπεριέχει και την αυτοτιμωρία του φθονερού.

(Απόσπασμα απο το βιβλίο μου "Αντίο, Άγχος!")

235. Ευτυχισμένος είναι;

Όταν ακούω κάποιον φίλο να μιλάει ζηλόφθονα για κάποιον επώνυμο,  αναρωτιέμαι φωναχτά: «Ωραία. Πλούσιος είναι, επιτυχημένος επαγγελματικά είναι, διάσημος είναι. Ευτυχισμένος όμως είναι;». Τότε ο φίλος με κοιτάζει λοξά και μένει σκεπτικός. Μάλλον του ενέσπειρα την αμφιβολία…

(Απόσπασμα από το βιβλίο μου "Αντίο, Άγχος!"

233. Συμβουλή προς εργαζόμενο

«Κάθε εργαζόμενος πρέπει να προσέχει τρία πράγματα: Πρώτα τον εαυτό του, ύστερα την οικογένειά του και μετά την εργασία του, ακολουθώντας ακριβώς αυτή τη σειρά προτεραιότητας.

Γιατί αν δεν προσέξει τον εαυτό του και πάθει κάτι, τότε δεν θα μπορεί να προσέξει ούτε την οικογένειά του ούτε την εργασία του.

Αν πάλι έχει προβλήματα με την οικογένειά του, τότε δεν θα μπορεί να φροντίζει την εργασία σου.

Συχνά όμως οι άνθρωποι αντιστρέφουν πλήρως αυτή τη σειρά φροντίζοντας πρώτα την εργασία τους, μετά την οικογένειά τους και στο τέλος τον εαυτό τους».

Απόσπασμα από το έργο μου "Αντίο, Άγχος!

(Εικονίζεται το έργο μου "Ρομφαία", από την συλλογή "Εργαλεία") 

195. Η απολογία στον γέροντα εαυτό μου

-Απολογήσου!

Δεν ξέρω αν θα βρεθώ ποτέ στον προθάλαμο του Παράδεισου και αν θα κληθώ να απολογηθώ στον Άγιο Πέτρο για τις πράξεις που έκανα στην επίγεια ζωή μου. Γνωρίζω όμως με βεβαιότητα ότι θα κληθώ κάποτε, από κάποιον ανοικτίρμονα γέροντα, να δώσω λόγο. Κι αυτός δεν θα είναι άλλος από τον ίδιο μου τον εαυτό, σε μεγάλη ηλικία, που θα μου κάνει το φαρμακερό ερώτημα:

-         Πως ξόδεψες, φίλε μου, τη ζωή σου ως τα τώρα; Πως αξιοποίησες τα τάλαντα με τα οποία σε προίκισε ο καλός Θεούλης όταν γεννήθηκες; Τι έκανες για να βρεις την ευτυχία; Είσαι τελικά ευχαριστημένος από την ζωή σου;

Κι εγώ δεν θέλω να βρεθώ στην θέση να ψελλίσω:

-         Δεν πρόλαβα…δεν ήξερα…ζητώ μια δεύτερη ευκαιρία, να ξαναγίνω νέος και να κάνω αυτά που δεν έκανα ως τώρα.

Γιατί εκείνος θα μου απαντήσει, αργοκουνώντας το άσπρο του κεφάλι:

-         Λυπάμαι, φίλε μου. Είναι αργά. Πολύ αργά. «Εν τω  Άδη, ουκ έστι μετάνοια».

Η μωρά παρθένος κι ο Σοπενάουερ…

        Μια τέτοια απάντηση θα ταίριαζε περισσότερο σε μωρά παρθένο, κατά την γνωστή παραβολή του Ευαγγελίου ή σε πεινασμένο παιδί με πατέρα μη φρόνιμο, κατά την γνωστή παροιμία «των φρονίμων τα παιδιά…». Επί πλέον θα σφράγιζε την προσωπική μου αποτυχία στην ζωή, ανεξάρτητα από την όποια επαγγελματική ή κοινωνική  καταξίωσή μου. Είναι αυτό που είχε επισημάνει ο Σοπενάουερ: «Όταν, γέροντες πια, οι περισσότεροι άνθρωποι κοιτάζουν πίσω, ανακαλύπτουν ότι πέρασαν όλη τους τη ζωή σε αναμονή. Με έκπληξη συνειδητοποιούν ότι αυτό που άφησαν να τους διαφύγει χωρίς να το εκτιμήσουν και να το απολαύσουν δεν ήταν άλλο από τη την ίδια την ζωή τους». Για να μη βρεθώ το λοιπόν στην κατηγορία των «περισσοτέρων ανθρώπων» κατά τον φιλόσοφο, φροντίζω από τα τώρα.

Η φροντίδα μου συνίσταται στην συνειδητή και συνεχή  προσπάθεια να αντιδρώ και να αντιστέκομαι στην καθημερινότητα και την συνήθεια. Να βελτιώνω την ποιότητα ζωής μου. Να βρίσκω τρόπους να καταπολεμώ το άγχος μου. Να χαίρομαι τη ζωή μου. Να επιδιώκω να είμαι ευτυχής!

(Απόσπασμα από το βιβλίο μου "Αντίο, Άγχος!"

166. Ο άρχων της ασφάλτου!

Θυμάμαι, όταν ήμουν έφηβος, τον κυρ Αλέκο, τον θυμόσοφο της γειτονιάς, να κάνει την εξής εύστοχη παρατήρηση: «Οι οδηγοί τρέχουνε του σκοτωμού στην Εθνική για να πάνε μια ώρα αρχύτερα στο χωριό τους. Λες και κάποια σπουδαία δουλειά τους περιμένει εκεί. Και μόλις φθάσουν, την αράζουν στο καφενείο της πλατείας και χαζολογάνε…».

Τον θυμάμαι όταν τρέχω στην Εθνική και κόβω ταχύτητα. «Κι αν φθάσω μια ώρα αργότερα, τι έγινε;» σκέφτομαι. Η χαμηλότερη ταχύτητα κατεβάζει και την αδρεναλίνη. Έτσι, φθάνω στον προορισμό μου πιο ξεκούραστος, πιο χαλαρός κι έχοντας απολαύσει το τοπίο στην διαδρομή.

(Από το βιβλίο μου "Αντίο, Άγχος!")

124. Ζείδωρον ύδωρ

Κάθε βράδυ, ύστερα από μια κουραστική ημέρα συνηθίζω να κάνω ένα ζεστό ντους. Αισθάνομαι να καθαρίζει όχι μόνο το σώμα αλλά και η ψυχή μου. Είναι δύσκολο να περιγράψω το ευχάριστο αίσθημα που νιώθω. Γίνομαι, ανάλαφρος. Η διάθεσή μου φτιάχνει. Κυρίως, όμως, αν τυχαίνει να είμαι αγχωμένος, το ζεστό ντους πάντοτε με ηρεμεί.

Δεν ξέρω ποιος μηχανισμός μπαίνει σε λειτουργία  και το νερό επιδρά κατευναστικά. Ίσως επειδή η ζωή γεννήθηκε στο νερό και, λειτουργώντας αταβιστικά, γυρνώ εκεί από όπου ξεκίνησα. Ίσως επειδή ως έμβρυο κολυμπούσα στο αμνιακό υγρό. Ίσως επειδή το 70% του σώματός μου αποτελείται από νερό. Δεν ξέρω αλλά και δεν με νοιάζει να μάθω, αφού απολαμβάνω το αποτέλεσμα.

(Από το βιβλίο μου "Αντίο Άγχος!")

121. Αγχογόνα προβλήματα

Στην ζωή μου, λίγα μεγάλα προβλήματα με βασάνισαν και πολλά μικρά με ταλαιπώρησαν.

Αν με ρωτήσεις ποια ήσαν τα μεγάλα, ας πούμε στην τελευταία δεκαετία, μπορώ να στα πω ένα-ένα.

Αν με ρωτήσεις ποια ήσαν τα μικρά,  στον τελευταίο χρόνο, δεν θα θυμηθώ ούτε ένα. Αυτό σημαίνει ότι είναι αρκετά ενοχλητικά για να με αγχώνουν και αρκετά ασήμαντα για να τα ξεχνώ.

(Από το βιβλίο μου, "Αντίο, Άγχος!")

97. Το μαχητό άγχος

Το άγχος δεν είναι ένα κακό με το οποίο θα πρέπει αναγκαστικά να μάθουμε να ζούμε επειδή είναι ακαταμάχητο. Κάτι σαν τους σεισμούς, να πούμε.

Τουναντίον, το άγχος καταπολεμάται. Αν δεν μηδενίζεται, τουλάχιστον μειώνεται. Αυτό έχει δείξει η προσωπική μου εμπειρία.

(από το βιβλίο μου "Αντίο, Άγχος")