527. Θρησκευτικό έγκλημα

Διαβάζω: "ΔΟΥΒΛΙΝΟ. Τη διαμάχη για το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση ήλθε να αναζωπυρώσει, με τον χειρότερο τρόπο, ο θάνατος, σε ιρλανδικό νοσοκομείο, της Ινδής οδοντιάτρου, Σαβίτα Χαλαπανάβαρ, 31 ετών, στην οποία δεν επετράπη η διακοπή της εγκυμοσύνης, με αποτέλεσμα να πεθάνει. Ο σύζυγός της, Πραβίν Χαλαπανάβαρ, δήλωσε στο BBC ότι οι γιατροί στο νοσοκομείο Γκάλγουεϊ αρνήθηκαν να δεχτούν το αίτημα της γυναίκας για άμβλωση, τονίζοντάς του ότι η Ιρλανδία είναι «μια καθολική χώρα». Η Ινδή είχε ζητήσει επανειλημμένως την ιατρική παρέμβαση, καθώς υπέφερε από ισχυρούς πόνους, παρότι αρχικά η εγκυμοσύνη της, την οποία επιθυμούσε, εξελισσόταν ομαλά. Η αυτοψία, δύο ημέρες μετά τον θάνατό της, έδειξε ότι πέθανε από σηψαιμία".

Ένα ακόμη έγκλημα στο όνομα της θρησκείας. Κι ύστερα, λένε πως ο μεσαίωνας τελείωσε τον 15ο αιώνα...

(Εικονίζεται το έργο του γλύπτη Ron Mueck "Έγκυος γυναίκα" ύψους 2,5 μέτρων, που ανήκει στη συλλογή της National Gallery της Αυστραλίας) 

385. Η μισαλλοδοξία κάποιων αθέων

    Υπήρχε ανέκαθεν μια υπολανθάνουσα αντιπάθεια εκ μέρους των θρησκευόμενων απέναντι στους δηλωμένους άθεους. Οι θρησκευόμενοι ανέχονται τους πιστούς άλλων δογμάτων αλλά όχι τους άθεους, που τους θεωρούν περίπου σατανάδες. Κοντολογίς, θέλουν τους άλλους να πιστεύουν οπωσδήποτε σε κάτι, τους ενοχλεί να μην πιστεύουν τίποτε.

Τα τελευταία χρόνια συμβαίνει και το αντίθετο. Αρκετοί από τους δηλωμένους άθεους καταφέρονται εναντίον των εκπροσώπων των θρησκειών και των συμβόλων τους. Μιλούν περιφρονητικά για τους ιερείς, επισκεπτόμενοι κάποιο μοναστήρι με άλλους εκδρομείς αρνούνται να μπουν στην εκκλησία ή ακόμη και στον περίβολο,  απαγορεύουν στα παιδιά τους να μπουν σε ναούς ή να έλθουν σε επαφή με παπάδες κλπ.

Η Ελληνική γλώσσα διαθέτει μια λέξη που περιγράφει επακριβώς αυτές τις συμπεριφορές των μεν και των δε: μισαλλοδοξία. Τρεις λέξεις σε συσκευασία μίας. «Μίσος, άλλος, δόξα». Τουτέστιν, μίσος για τις πεποιθήσεις (δόξα από το ρήμα δοκώ, που σημαίνει νομίζω, πιστεύω) του άλλου. Η κάθε είδους μισαλλοδοξία είναι αφ’ εαυτής ανόητη. Εκφράζει το αντίθετο από το αποδιδόμενο στον Βολταίρο «Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες».

Ανάμεσα στις δύο αντιμαχόμενες παρατάξεις θρησκευόμενοι-άθεοι, βάζω μεγαλύτερο άδικο στους δεύτερους. Οι πρώτοι έχουν το ελαφρυντικό του φανατισμού που έχει ο προσήλυτος, ο οποίος θρησκεύεται στηριζόμενος στην πίστη του. Αντιθέτως, ο άθεος υποτίθεται πως στηρίζει τις πεποιθήσεις του στον νου, στην λογική (εκτός κι αν οι πεποιθήσεις αυτές είναι δοτές από τρίτους, π.χ. κάποιο πολιτικό κόμμα στο οποίο ανήκει). Αυτό που δυσκολεύεται να αντιληφθεί ο άθεος είναι ότι ο θρησκευόμενος πιστεύει επειδή έχει την ανάγκη να πιστεύει σε μια δύναμη ανώτερη από τον ίδιο, που θα του συμπαρασταθεί στις δυσκολίες της ζωής, μικρές και μεγάλες, και θα του απαλύνει τον φόβο του θανάτου που τον διακατέχει (όπως όλους μας) με την υπόσχεση μιας μετά θάνατον ζωής. Ο άθεος δεν αισθάνεται προφανώς αυτή την ανάγκη. Με γεια του με χαρά του. Από εκεί και πέρα η όποια  αντιπαράθεσή του με τους θρησκευόμενους αντιστρατεύεται στην ίδια την λογική του, στην οποία στηρίζει όπως  είπαμε, την αθεΐα του.

Ειρήνη υμίν.

(Εικονίζεται το έργο μου "Προσευχόμενος" από την συλλογή "Μπουκάλια")

352. Ο Θεός κι εγώ

Ύστερα από προβληματισμούς πολλών ετών σχετικά με την ύπαρξη του Θεού, κατέληξα στο εξής συμπέρασμα: Λόγω της φύσεως του θέματος είναι αδύνατον να υπάρξουν αποδείξεις είτε για την ύπαρξη είτε για την μη ύπαρξη του. Επομένως, ο προβληματισμός αυτός, σε τελευταία ανάλυση, είναι ματαιοπονία.

Το ερώτημα τίθεται σε διαφορετικό επίπεδο. Εγώ, προσωπικά, χρειάζομαι την ύπαρξη του Θεού ή όχι; Χρειάζομαι την πίστη αυτή ως βοηθό στις δυσκολίες της ζωής, ως ύστατη παρηγοριά και καταφυγή, ως απάντηση στα μεταφυσικά μου ερωτηματικά; Αν την χρειάζομαι, τότε για μένα υπάρχει θεός. Αν όχι,  δεν υπάρχει.

Είναι ανόητο, ανέντιμο και αντιφατικό εκ μέρους μου, όσο δεν Τον χρειάζομαι να πιστεύω πως δεν υπάρχει και μόλις τον χρειασθώ να προστρέχω σ’ Αυτόν.

346. Όπερα και θεία λειτουργία

Με όλο τον προσήκοντα σεβασμό προς την θεία λειτουργία όλων των θρησκειών και δογμάτων, επισημαίνω τις εξής ομοιότητες ανάμεσα σ’ αυτήν και στην όπερα:

·   Ο λόγος εκφέρεται με μουσική (ψαλμωδία-τραγούδι).

·   Ο λόγος είναι αυστηρά καθορισμένος από γραπτό κείμενο (λιμπρέτο-ακολουθία).

·   Ο χώρος τέλεσης είναι κάποιο μεγαλοπρεπές οικοδόμημα, κτισμένο γι’ αυτόν τον σκοπό (ναός-κτίριο όπερας).

·   Η αμφίεση των συντελεστών είναι ειδική (άμφια-κοστούμια).

·   Τα τελούμενα γίνονται ενώπιον ακροατηρίου (εκκλησίασμα-κοινό).

·   Η θεματολογία της όπερας περιλαμβάνει θρησκευτικά θέματα (π.χ. «Σαλώμη», του Ρ. Στράους, «Μωυσής και Φαραώ» του Ροσσίνι, «Θεοδώρα» του Χαίντελ).

·   Συνθέτες όπερας έγραψαν και εκκλησιαστική μουσική: ο Χαίντελ έγραψε και ορατόρια, ο Χάυντν όπερες και λειτουργίες κλπ.

Για διαφορετικούς, φυσικά, σκοπούς, χαίρομαι και τα δύο.

339. Οι θρησκείες στο τάσι της ζυγαριάς

 Ας υποθέσουμε πως έχουμε μπροστά μας μια ζυγαριά παλιού τύπου, εκείνη με τα τάσια. Στο ένα τάσι ας μπορούσαμε να βάλουμε όλα τα κακά που προξένησαν στην ανθρωπότητα όλες τις θρησκείες όλων των εποχών, από καταβολής κόσμου.  Δηλαδή:

·        Το αίμα που χύθηκε εξ αιτίας τους ή στο όνομά τους: ανθρωποθυσίες, ιεροί πόλεμοι, σταυροφορίες, φόνοι από φανατικούς (π.χ. της μαθηματικού Υπατίας), λιθοβολισμοί μοιχαλίδων, θανάτωση μοιχών, θύματα ιεράς εξέτασης, θανάτωση μαρτύρων, αυτοθυσίες μαρτύρων, τραυματισμοί, βασανισμοί, βιασμοί, ακρωτηριασμοί (κλειτοριδεκτομές), που έγιναν κατ’ επιταγήν ή εξ αιτίας κάποιας θρησκέίας.

·        Οι φυλακίσεις, ο πόνος, η οδύνη, η εξαθλίωση, οι διώξεις, η ορφάνια που υπέστησαν  τα θύματα των ως άνω ενεργειών αυτών αλλά και οι συγγενείς τους.

·        Το κακό που έκαναν οι θρησκείες σε μικρά παιδιά, τα οποία εγκλείστηκαν  δια βίου σε μοναστήρι επειδή ήταν «ταμένα» από τους γονείς τους, αυτά που βιάστηκαν από καθολικούς ιερείς.

·        Οι παντοειδείς κακοποιήσεις γυναικών από τους συζύγους επειδή αυτό επιτάσσουν ή επιτρέπουν οι κανόνες της θρησκείας.

·        Οι στερήσεις υλικών αγαθών και στοιχειωδών απολαύσεων στις οποίες έχουν αυτοβούλως υποβληθεί οι τηρούντες τους κανόνες της θρησκείας τους και προσβλέποντες σε μετά θάνατον ζωή.

·        Οι ενοχές που βασάνισαν τους παραβάτες των θρησκευτικών κανόνων και οι ψυχοσωματικές συνέπειές τους.

Ο κατάλογος αυτός είναι μόνον ενδεικτικός. Η δημιουργία πλήρους θα μπορούσε να είναι θέμα διδακτορικής διατριβής.

Στο άλλο τάσι ας μπορούσαμε να βάλουμε όλα τα καλά που επέφεραν στην ανθρωπότητα όλες οι θρησκείες, όλων των εποχών. Δηλαδή:

·        Παρηγορία, ψυχολογική στήριξη  σε δύσκολες καταστάσεις

·        Αντιμετώπιση του φόβου του θανάτου

·       Αποτροπή βλαπτικών πράξεων πάνω στην ζωή, στην τιμή και στην περιουσία άλλων ανθρώπων

·        Αγαθοεργίες, φιλανθρωπικό έργο

·        Συνεισφορά σε εθνικά θέματα

·        Ψυχική γαλήνη, πνευματικές ηδονές στους έχοντες την έφεση.

Και αυτός ο κατάλογος είναι ενδεικτικός ενώ ένας πλήρης θα μπορούσε να είναι το θέμα μιας άλλης διδακτορικής διατριβής.

Το ερώτημα τώρα είναι, προς τα πού φαντάζεται κανείς πως θα έγερνε η ζυγαριά; Ομολογώ πως δεν είμαι βέβαιος ότι γνωρίζω την απάντηση. Σε σχετική δημοσκόπηση, η γνώμη μου θα καταχωριζόταν  στην κατηγορία «δεν ξέρω, δεν απαντώ». Πολύ θα ήθελα όμως να έβλεπα τα αποτελέσματα μιας τέτοιας δημοσκόπησης. Λένε πάλι πως, μερικές φορές, μεγαλύτερη σημασία έχει η ερώτηση παρά η απάντηση. Εσύ τι πιστεύεις, φίλε αναγνώστη;

325. Η Ποίησις φησί το άφατον

Το ανείπωτο μόνον η Ποίηση μπορεί να προσεγγίσει. Ένα γεγονός τόσο μεγαλειώδες που ξεπερνά τον ανθρώπινο μέτρο, που μπροστά του τα χείλη βουβαίνουν κι οι λέξεις φτωχαίνουν, ποιος θα μπορούσε να περιγράψει, εκτός από τον ποιητή; Μόνον αυτός μπορεί να διαλέγεται με το υπερ-ρεαλιστικό, το αφηρημένο,  το εξώκοσμο. 

Παράδειγμα, ο θάνατος. Μόνο το λαϊκό μοιρολόι μπορεί να τον προσεγγίσει χωρίς να τον εξευτελίσει. Όμως, κι αυτό ποίηση δεν είναι;

Άλλο παράδειγμα, το θείον. Οι θρησκευτικοί ύμνοι, τα απολυτίκια, τα κοντάκια κλπ, ατόφια ποίηση δεν είναι;

Κι ακόμη, τις ηρωικές πράξεις, μόνο τα έπη και η δημοτική ποίηση δεν είναι εκείνα που μπορούνε άξια να περιγράψουν;

Κι όταν, ύστερα από κάποια δισεκατομμύρια χρόνια, αρχίσει να σβήνει ο ήλιος, ή όταν σε ανύποπτο χρόνο ένας μετεωρίτης χτυπήσει την γη ποιος δημοσιογράφος ή ποιος καλλιτέχνης θα μπορούσε να περιγράψει την καταστροφή της οικουμένης και, μαζί μ’ αυτήν, το τέλος του νοήμονος κόσμου, του μόνου γνωστού στο σύμπαν ίσαμε σήμερα; Κανείς! Γιατί ο ποιητής θα χαθεί κι αυτός...

272. Ο Αυνάν και η Εύα

Όταν κάποιος χτυπηθεί από την μοίρα, μπορεί να παρηγορηθεί από παραδείγματα της Βίβλου. Αν έχει φτάσει σε απόγνωση, τον Ιώβ. Έχοντας φθάσει σε έσχατο εξευτελισμό, τον  μαστιγούμενου Ιησού. Η μάνα μπροστά στο νεκρό παιδί της, την Παναγία.

Τα παραδείγματα βιβλικής αναφοράς αφθονούν. Μικρό δείγμα:

   Φθόνος: Κάιν. Προδοσία: Ιούδας. Δυσπιστία: Θωμάς. Λιποψυχία, δειλία: Πέτρος. Περιέργεια: Γυναίκα του Λωτ. Πειρασμός: Εύα. Ανδρική αφέλεια: Αδάμ. Σοφία: Σολομών. Διακεκομμένη συνουσία-αυτοϊκανοποίηση: Αυνάν. Διαβολή: Όφις. Ευσπλαχνία: Καλός Σαμαρείτης.

Νομίζω ότι ο λόγος που η Βίβλος, ανεξάρτητα από την θεοπνευστία της, παραμένει παγκόσμιο best seller είναι ότι έχει να πει κάτι για κάθε ανθρώπινο πρόβλημα.   

223. Οι ναοί των καθολικών

 

Βλέπω στο σινεμά το εσωτερικό καθολικών ναών. Ρεαλιστικά αγαλματίδια παριστάνουν θρησκευτικές μορφές. Καμία τέχνη. Μου θυμίζουν τους γύψινους νάνους που "διακοσμούν" κάποιος κήπους. Καμία κατανυκτικότητα. Ωχριούν μπροστά στο ταπεινότερο ορθόδοξο εκκλησάκι, με την βυζαντινή εικονογράφιση.

(Εικονίζεται το έργο μου "Προσευχόμενος" από την σειρά "Μπουκάλια")

165. To άθλιο, κατά χριστιανισμό, σώμα

Το ανθρώπινο σώμα, ενώ εξυμνείται ως "οίκος του Θεού", συχνά περιφρονείται στα χριστιανικά κείμενα, αναφερόμενο ως «άθλιο», ως ταπεινό «σαρκίο», πουτου αξίζει ο βασανισμός, η στέρηση και η κακοποίηση. 

Αντίθετα, στην αρχαία Ελλάδα, είχε θεοποιηθεί, με την θεά Αφροδίτη, και όχι μόνο.

Η πρώτη θεώρηση είναι εναντίον της βιολογίας και του φυσιολογικού ενώ η δεύτερη ταυτίζεται πλήρως μαζί τους. Διαστροφή;

64. Σχέση θρησκείας με μυθιστόρημα

Κατά τούτο μοιάζει μια θρησκεία με ένα μυθιστόρημα: και τα δύο ξεκινούν από μια κεντρική ιδέα, ένα πυρήνα, ένα γεγονός, γύρω από τον οποίο κτίζεται ένα ολόκληρο οικοδόμημα.

Tο μυθιστόρημα το γράφει ένας και σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ενώ την θρησκεία πολλοί και διηνεκώς.

     

Αυτή την άποψη μπορεί να την υιοθετήσει ο κάθε κάτοικος του πλανήτη, αρκεί η αναφερόμενη θρησκεία να μην είναι η δική του αλλά αυτή που ασπάζονται οι άλλοι…